Thong Dinh CoinGecko hiện theo dõi khoảng 18,600 token, nhưng anh em thử hỏi xem có bao nhiêu cái thực sự đáng bỏ tiền vào?
Để trả lời câu hỏi trên, mình vừa mất cả tuần ngồi lọc từng token một, dùng Claude Code kết hợp chạy số liệu từ DefiLlama, Coinmarketca, và các công cụ đo độ hot như Dexu, Moni, Lunarcrush để cố gắng loại bỏ thiên kiến cá nhân và chỉ nhìn vào con số thực tế.
Sau khi chạy xong hết, con số chốt sổ cuối cùng là 132 token. Nghĩa là trong hơn 18 nghìn token trên thị trường, chưa đến 1% đáng mua để giữ dài hạn (kiểu mua một lần, thoát app rồi check sau 2, 3 năm ấy).
Đáng nói hơn, trong 132 token đó, chỉ có 45 cái thực sự chia tiền cho người nắm giữ, tổng cộng mỗi năm 1.8 tỷ USD chảy về tay holder.
Nhưng phần gây sốc nhất không phải con số ít ỏi đó, mà là mức độ tập trung đáng sợ. Chỉ hai dự án là Hyperliquid với Pump.fun đã chiếm gần 70% tổng số tiền chia cho holder.
Để so sánh cho dễ hình dung, Tether – công ty không bán token ra công chúng – mỗi năm một mình kiếm hơn 6 tỷ USD, nhiều hơn cả 45 token kia cộng lại.
Nội dung chính
LỌC THẾ NÀO ĐỂ CÒN 132 TOKEN?
Khi nói một token “đáng mua”, không phải cứ lên được CoinGecko rồi có vài nghìn người trade là được, mà phải có ba yếu tố rất cụ thể.
Thứ nhất là phải chia tiền thật cho người nắm giữ qua buyback, burn, hoặc chia phí trực tiếp, chứ không phải kiểu kiếm được tiền nhưng giữ trong kho holder không hưởng gì.
Thứ hai là những token tuy chưa chia tiền nhưng đang kiếm được revenue tốt và có khả năng “bật công tắc” này chia trong tương lai, ví dụ như Lido đang kiếm 4.3 triệu USD mỗi tháng nhưng chưa chia cho holder LDO dù họ đang bàn chuyện này.
Thứ ba là token có cộng đồng và độ nổi đủ mạnh để qua được bear market, kể cả những token tôi không thích như XRP, ADA, BCH cũng phải thừa nhận chúng đã sống qua nhiều chu kỳ nhờ thanh khoản sâu và người ủng hộ trung thành.
45 TOKEN CHIA TIỀN – HAI DỰ ÁN CHIẾM GẦN HẾT TỶ TRỌNG
Trong 132 token đáng mua kia, chỉ có 45 cái thực sự chia tiền cho holder với tổng số tiền khoảng 153 triệu USD mỗi tháng, tính ra cả năm là 1.8 tỷ USD. Con số này nghe có vẻ nhiều cho đến khi anh em so sánh với Tether kiếm hơn 6 tỷ USD mỗi năm mà không bán token ra công chúng, nghĩa là một công ty không token còn kiếm nhiều hơn cả 45 token kia cộng lại.
Thế nhưng vấn đề còn tệ hơn nhiều nếu anh em nhìn vào danh sách top 10 token chia nhiều tiền nhất.
- Hyperliquid đứng đầu với 67.3 triệu USD mỗi tháng,
- Pump.fun đứng thứ hai với 38.1 triệu USD,
- Aerodrome thứ ba chỉ còn 6.4 triệu USD,
- Ether.fi thứ tư 5.7 triệu USD
- Jupiter thứ năm 4.7 triệu USD
Chỉ riêng Hyperliquid với Pump.fun đã chiếm 105.4 triệu USD trong tổng số 153 triệu USD, tức là gần 70% toàn bộ tiền chia cho holder đến từ hai dự án này – nếu một trong hai gặp vấn đề thì câu chuyện “crypto token chia revenue” sẽ sụp đổ một nửa
GIÁ TOKEN RẺ HAY ĐẮT – PHẢI XEM KIẾM ĐƯỢC BAO NHIÊU SO VỚI VỐN HÓA
Crypto đang thay đổi. Trước đây, người ta mua token chủ yếu vì kỳ vọng giá tăng. Bây giờ, câu hỏi dần chuyển sang: token này kiếm được bao nhiêu tiền?
Vì thế, anh em nên quan tâm chỉ số vốn hóa so với doanh thu hay viết tắt là P/S.
Lấy Pump.fun làm ví dụ dễ hiểu – vốn hóa khoảng 500 triệu USD, mỗi tháng kiếm 38 triệu USD tức là mỗi năm khoảng 456 triệu USD. Vậy P/S của nó là 500 chia cho 456 bằng khoảng 1.1 lần, nghĩa là với tốc độ kiếm tiền hiện tại chỉ hơn một năm là thu hồi hết vốn hóa – mức này cực kỳ rẻ.
Để thấy sự chênh lệch, hãy nhìn sang Uniswap với vốn hóa 5 tỷ USD nhưng mỗi năm chỉ chia cho holder khoảng 41 triệu USD, tính ra P/S là 121 lần – nghĩa là phải mất tới 121 năm mới thu hồi được vốn hóa.
Đó chính là cách thị trường định giá vì người ta tin Uniswap sẽ thống trị tương lai chứ không chỉ nhìn vào revenue hiện tại. Aerodrome ở mức 3.4 lần doanh thu, theo chuẩn tài chính truyền thống đây là mức rẻ không tưởng vì chỉ 3 năm rưỡi là thu hồi vốn.
Những token rẻ nhất theo cách tính này bao gồm Clanker, ORE và Yield Basis đều dưới 1 lần doanh thu. Pump.fun và QuickSwap ở mức 1.4 lần. Tuy nhiên, anh em cần nhớ rằng rẻ không có nghĩa là tốt vì có khi rẻ là do không ai quan tâm hoặc sắp chết, phải tìm hiểu kỹ nguyên nhân.
16 TOKEN KIẾM TIỀN TỐT NHƯNG CHƯA CHỊU CHIA
Ngoài 45 token đang chia tiền, còn có 16 token kiếm hơn 100,000 USD mỗi tháng nhưng giữ tiền trong kho chứ chưa chia cho holder.
Đứng đầu là Lido kiếm tới 4.3 triệu USD mỗi tháng với 32 tỷ USd TVL. Năm ngoái, dự án có đề xuất chia revenue qua staking nhưng đến giờ vẫn chưa thực hiện.
Tiếp theo là CoW Protocol 3 triệu USD, Meteora trên Solana 2 triệu USD, Virtuals Protocol 1.4 triệu USD và Drift gần 900,000 USD mỗi tháng.
Anh em có thể thấy có một so sánh rất thú vị giữa Lido và Ether.fi. Lido có TVL gấp 10 lần và kiếm tiền gấp 3 lần Ether.fi, thế nhưng không một đồng nào về tay người giữ LDO, trong khi Ether.fi đều đặn mỗi tháng chia 1.5 triệu YSD qua buyback.
Đặt mình vào vị trí phải giữ token qua bear market dài năm hai năm, anh em sẽ chọn cái nào – token kiếm nhiều nhưng không chia, hay token kiếm ít hơn nhưng chia đều đặn?
Mua token nhóm này về cơ bản là ta đặt cược vào việc liệu họ có chia tiền cho chúng ta trong tương lai hay không.
Lido đã nói về chuyện này cả năm trời mà vẫn chưa làm, Jito kiếm tới 5.3 triệu USD phí mỗi tháng nhưng chỉ trả 544,000 USD về protocol. Khoảng cách giữa tổng tiền kiếm được và tiền thực sự chia cho holder chính là cơ hội đầu tư lớn, nhưng đồng thời cũng là rủi ro lớn vì biết đâu họ không bao giờ chịu chia.
TOKEN SÀN GIAO DỊCH – LỰA CHỌN AN TOÀN CHO NGƯỜI MUỐN NGỦ NGON
Mình cho thêm 7 token của các sàn giao dịch tập trung vào danh sách với tổng vốn hóa 99 tỷ USD bao gồm cả BNB, lý do rất đơn giản là sàn giao dịch kiếm tiền trong mọi tình huống thị trường.
Bull market thì volume cao như thường lệ, còn bear market tuy volume giảm nhưng vẫn có người giao dịch mỗi ngày nên không bao giờ về 0. LEO và OKB hầu như không giảm nhiều trong bear market 2022 hay 2024, còn BNB với vốn hóa 85 tỷ USD chính là ông trùm của cả nhóm nên chúng ta không cần nói nhiều rồi.
Nhiều token sàn có chương trình buyback đều đặn từ lợi nhuận kinh doanh dù không hiện trên data DefiLlama, thêm vào đó phần lớn hoặc toàn bộ coin đã lưu hành rồi nên không còn phải lo unlock định kỳ đè giá xuống.
So với memecoin hay token công nghệ mới thì token sàn ít bay cao thật, nhưng cũng ít sụp sâu. Đây là lựa chọn an toàn nhất cho những ai muốn giữ qua bear market mà vẫn ngủ ngon mỗi đêm.
L1 BLOCKCHAIN – NỀN MÓNG KHÔNG BAO GIỜ CHẾT
19 token blockchain layer 1 với tổng vốn hóa 1.8 nghìn tỷ USD trong đó Bitcoin chiếm 1.36 nghìn tỷ và Ethereum 245 tỷ. Nói không ngoa khi hai anh lớn này chính là trụ cột giữ chặt cả nhóm Layer 1 và tạo nền móng cho toàn bộ thị trường.
Mình nghĩ có thể nhét thêm XRP, ADA và đặc biệt Cosmos vào danh sách dù không thích mấy, lý do đơn giản là chúng đã sống qua quá nhiều chu kỳ rồi. Họ có cộng đồng trung thành đông đảo, có thanh khoản sâu trên mọi sàn lớn và quan trọng nhất là có staying power.
Anh em có thể ghét TRX của Tron vì lý do gì đó, nhưng sự thật khó chối cãi là nó kiếm tới 26 triệu đô USD mỗi tháng – nhiều hơn cả Solana lẫn Ethereum – và hoạt động cực kỳ tốt trong chu kỳ này.
L1 sẽ không biến mất đâu dù định giá sẽ lên xuống điên cuồng trong từng giai đoạn bull và bear. Cchúng vẫn sẽ ở đây và tiếp tục là nền móng của cả thị trường, vì vậy anh em nên HODL theo rủi ro và khẩu vị của bản thân.
AI VÀ COMPUTE – ĐẶT CƯỢC VÀO TƯƠNG LAI CHƯA RÕ RÀNG
8 token AI và tính toán với tổng vốn hóa 5.1 tỷ USD, trong đó hầu hết là đặt cược vào tương lai mơ hồ dù bản thân dự án không có revenue thực tế. Dù vậy, ở đâu cũng có ngoại lệ
Venice với vốn hóa 293 triệu USD là token AI duy nhất thực sự có buyback-and-burn từ tiền thật đến từ người đăng ký dịch vụ và dùng API, họ đã đốt 43% nguồn cung VVV rồi – đây là con số thực chứ không phải marketing.
Ngoài ra, có những dự án đáng chú ý khác nhưng không thu được đồng nào như Bittensor có vốn hóa 1.9 tỷ USD với tới 128 subnet nhưng không tạo ra revenue nào cho protocol.
Render và Akash thì bán GPU compute rẻ hơn các dịch vụ tập trung như AWS hay Google Cloud, Grass với vốn hóa 163 triệu USD cung cấp dữ liệu web để huấn luyện AI. Anh em cần lưu ý rằng một số token AI không có trong danh sách này đang pump rất mạnh lúc này, có thể là cơ hội trade ngắn hạn tốt nhưng gọi là “đáng mua” để giữ dài hạn thì thực sự khó nói.
RWA – LÀN SÓNG LỚN VẪN CHƯA ĐẾN
7 token RWA – Real World Assets hay tài sản thực được token hóa – với tổng vốn hóa 13.5 tỷ USD đang tăng trưởng lặng lẽ từng ngày.
Theo quan điểm cá nhân mình thì đợt bull run RWA thật sự vẫn chưa bắt đầu và những gì chúng ta thấy bây giờ chỉ là khởi động.
Canton Network với vốn hóa 6 tỷ USD đang nắm giữ 372 tỷ USD tài sản được token hóa, chiếm gần 90% tổng RWA onchain.
Chainlink với vốn hóa 6.1 tỷ USD đóng vai trò oracle chính yếu cho toàn bộ hạ tầng RWA thông qua CCIP của họ.
Ngoài ra, có thể kể đến việc LINK có trả thưởng cho người stake nhưng tiền từ đâu ra thì phải hiểu rõ – từ emission chứ không phải từ revenue thực của protocol, còn revenue thực từ oracle feed, CCIP và VRF đều về cho node operator và kho bạc Chainlink chứ không về tay người giữ LINK. Đây là điểm quan trọng nhiều người hiểu nhầm.
PRIVACY COIN – ĐÁNH CUỘC VÀO QUYỀN RIÊNG TƯ
Chỉ có 2 token privacy với tổng vốn hóa 9.7 tỷ USD trong danh sách này và đây là một trong những ván cược rủi ro cao nhất – hoặc chúng sẽ trở nên cực kỳ quan trọng khi thế giới ngày càng giám sát chặt chẽ hơn, hoặc sẽ bị các chính phủ cấm hoàn toàn và biến mất khỏi các sàn giao dịch chính thống.
Dù thế nào đi nữa thì vẫn sẽ có người sử dụng privacy coin, không phân biệt thị trường đang bull hay bear và Monero với vốn hóa 6.2 tỷ USD cùng Zcash 3.6 tỷ USD là hai cái duy nhất thực sự đáng chú ý trong phân khúc này.
MEMECOIN – NGHE VÔ LÝ NHƯNG LẠI SỐNG QUA NHIỀU CHU KỲ
Tiếp tục là 6 token memecoin với tổng vốn hóa 20.8 tỷ USD. Giống như Bitcoin sống nhờ niềm tin của cộng đồng chứ không phải công nghệ vượt trội, memecoin cũng vậy và chúng đã chứng minh khả năng tồn tại qua thời gian.
DOGE với vốn hóa 15.2 tỷ USD đã tồn tại hơn mười năm rồi. SHIB, PEPE, BONK, FLOKI, và cả WIF cũng nằm trong danh sách đáng mua vì một lý do đơn giản – nếu thị trường phục hồi, chúng có thể bay cao hơn nhiều so với những token có revenue vì không có trần định giá.
Tại sao lại vậy? Vì không có revenue nghĩa là không ai tính P/S hay các chỉ số định giá truyền thống, chỉ cần hype đủ mạnh và cộng đồng đủ đông thì giá có thể bay thẳng lên trời mà không cần lý do gì cả.
Thêm một điểm nữa khiến memecoin hấp dẫn trong bear market là gần như toàn bộ coin đã lưu hành rồi, không còn phải lo lắng về unlock định kỳ đè giá xuống như nhiều token công nghệ khác.
NHỮNG DỰ ÁN KHỔNG LỒ KHÔNG THỂ MUA
Đây là phần đau đớn nhất cho investor – một số dự án crypto sinh lời nhất lại không bán token ra công chúng nên anh em không có cách nào mua được dù muốn. Tether đứng đầu danh sách với hơn 6 tỷ USD revenue mỗi năm, nhiều hơn tất cả 45 token chia revenue cộng lại, nhưng tất cả tiền đó về túi cổ đông Tether Ltd và ta không thể mua cổ phần của họ.
Polymarket đang kiếm 3.8 triệu USD mỗi tháng với 400 triệu USD TVL nhưng không có token. Base có 3.86 tỷ USD TVL và toàn bộ revenue về cho Coinbase dù có tin đồn token có thể ra nhưng chưa ai biết khi nào.
Phantom với hơn 10 triệu người dùng đang có revenue khổng lồ từ phí swap mỗi ngày nhưng cũng không có token, Circle phát hành USDC trị giá hơn 56 tỷ USd nhưng phần lớn upside đã được phân phối qua IPO rồi nên đã muộn.
Những dự án này đang thực sự kiếm tiền chứ không phải hứa hẹn suông, nhưng tiếc thay ta không thể mua vào được. Đây là một trong những khoảng trống lớn nhất trong thị trường crypto hiện tại, nơi những dự án sinh lời nhất lại không cho investor bình thường tiếp cận.
VẬY BÂY GIỜ NÊN LÀM GÌ VỚI THÔNG TIN NÀY?
Token lý tưởng để giữ qua bear market dài cần có đủ bốn yếu tố – revenue phải về tay holder thật sự chứ không chỉ nằm trong kho, P/S ratio phải thấp chứng tỏ không bị định giá quá cao, MC/FDV phải cao nghĩa là phần lớn coin đã lưu hành để tránh unlock đè giá và cuối cùng là nhu cầu phải dai dẳng qua nhiều chu kỳ thị trường.
Rất ít token có đủ cả bốn yếu tố này, những cái gần nhất bao gồm:
- PUMP với P/S chỉ 1.4 lần và MC/FDV 33% dù revenue khủng,
- AERO với P/S 3.4 lần và MC/FDV 50%,
- JUP với P/S 7.3 lần và MC/FDV 51%,
- SKY với P/S 16 lần nhưng MC/FDV tới 98%
- CAKE với P/S 15.1 lần cũng có MC/FDV 96%.
Nếu anh em thuộc típ người thích chơi an toàn và ngủ ngon hơn là mơ làm giàu nhanh, token sàn như LEO, OKB, GT là lựa chọn hợp lý vì gần hoặc đã lưu hành hết coin, có buyback đều đặn từ lợi nhuận sàn giao dịch, ít bay cao thật nhưng cũng ít sụp sâu nhất trong mọi bear market trước đây.
Ngược lại nếu chấp nhận rủi ro cao để đổi lấy cơ hội lợi nhuận lớn, HYPE đang dẫn đầu về revenue với khoảng cách xa so với đám còn lại nhưng chỉ có 25% MC/FDV nghĩa là còn rất nhiều coin chưa unlock, dù Coingecko có số liệu “Outstanding Token Value” loại trừ những coin không sớm vào lưu hành làm tỷ lệ lên 41% nghe đỡ đáng sợ hơn một chút.
Một cách chơi khác cho những ai thích đánh cược vào sự kiện, lô tô với con tim là tìm những token chuẩn bị “bật công tắc” chia revenue. Lido, Meteora, Drift, và CoW Protocol đều đang kiếm tiền rất tốt nhưng chưa chia cho holder, nếu một ngày nào đó họ quyết định lật bài thì giá sẽ bay ngay vì thị trường sẽ định giá lại hoàn toàn.
Còn lại thì tuỳ thuộc vào niềm tin của anh em vào từng lĩnh vực. Bản thân có tin AI compute sẽ thực sự lên blockchain hay chỉ là hype? Anh em có tin RWA tokenization sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ hay sẽ chết yểu.
Cá nhân mình tin vào RWA nhưng không chắc những token hiện tại có phải là lựa chọn đúng để đầu tư dài hạn hay không.
Quyết định cuối cùng luôn nằm trong tay của anh em và anh em phải tự chịu trách nhiệm, nhưng ít nhất giờ anh em đã biết thị trường thực sự nhỏ hơn bạn tưởng rất nhiều – chỉ có 132 token trong hơn 18 nghìn token đáng để bỏ tiền vào.
Trong số đó chỉ có hai dự án Hyperliquid với Pump.fun đang gánh gần 70% tổng revenue chia cho holder, mức độ tập trung này đáng để anh em suy nghĩ kỹ trước khi quyết định mua gì và giữ bao lâu.
Một số bài viết khác:
- Nhìn trước 5 năm, 10 năm, 20 năm: Crypto về lâu về dài sẽ ra sao?
- Iran, Israel và chiến sự Trung Đông thật sự tác động đến thị trường như thế nào? Nên mua bán gì? Bitcoin, vàng, đồng tiền hay cổ phiếu gì?
- Bùng nổ chiến tranh giữa Mỹ và Israel cùng Iran, 20% dầu thế giới bị chặn, Fed chuẩn bị in tiền, tài sản trú ẩn tăng giá
