Thong Dinh Sáng ngày 28/02, hàng loạt tên lửa Iran đã xé ngang bầu trời Vùng Vịnh, gây ra nhiều vụ nổ lớn và khiến người dân địa phương hoảng sợ tìm nơi trú ẩn. Khi đó, Mỹ và Israel tập kích nhiều địa điểm trên khắp Iran, gồm thủ đô Tehran.
Quy mô cuộc tấn công này cực kỳ kinh hoàng. Không phải chỉ một hay hai mục tiêu. Đây là cuộc tấn công quy mô lớn nhất của Mỹ ở Trung Đông kể từ khi xâm lược Iraq năm 2003.
Bom rơi xuống sáu thành phố lớn của Iran là Tehran, Isfahan, Qom, Tabriz, Karaj, và Bushehr. Mục tiêu bao gồm Bộ Tình báo, Bộ Quốc phòng, Văn phòng Lãnh tụ Tối cao, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử và nhiều căn cứ quân sự khác. Trump gọi đây là “chiến dịch chiến đấu lớn” và kêu gọi người Iran “lật đổ chính phủ của các người”.
Ngay sau đó, quân đội Israel công bố danh sách quan chức cấp cao Iran bị giết, bao gồm Bộ trưởng Quốc phòng, Trưởng Hội đồng An ninh, Tư lệnh lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và nhiều nhà nghiên cứu hạt nhân. Thậm chí, ta còn nghe tin Lãnh tụ Tối cao Khamenei cũng thiệt mạng, dù phía Iran phủ nhận (Tình hình mới nhất là Khamenei được truyền hình quốc gia Iran xác nhận đã tử vong; một số chuyến bay thương mại của Emirates/Qatar đã thông báo hủy tạm thời).
Theo NPR, tên lửa đánh trúng một trường tiểu học nữ sinh, giết chết ít nhất 53 em học sinh. Không hề có cảnh báo trước. Một người dân ở Tehran kể lại trước khi mất liên lạc rằng mọi người đang hoảng loạn chạy về nhà, trẻ em chạy tán loạn ra khỏi trường học.
Theo báo cáo ban đầu của Iran, hơn 200 người chết sau màn đánh trả trên. Con số này chắc chắn sẽ tăng.
Nội dung chính
IRAN ĐÁP TRẢ NGAY
Iran không chờ đợi. Họ phản công ngay trong ngày và trải dài trên nhiều mức độ cùng khu vực.
Sau khi bị Mỹ và Israel tập kích, Tehran tuyên bố mọi tài sản quân sự của Mỹ và Israel ở Trung Đông đều là “mục tiêu hợp pháp”. Ngay lập tức, tên lửa Iran bay đồng loạt vào bốn quốc gia – Qatar, Kuwait, Bahrain và UAE (có tin đạn thậm chí lạc qua sân bay và khách sạn có thường dân đang sinh sống).
Theo báo cáo, căn cứ không quân Al-Udeid tại Qatar bị bắn trúng. Ngoài ra, căn cứ Al-Salem ở Kuwait cũng là mục tiêu.
Bên cạnh đó, trụ sở Hạm đội Năm của Hải quân Mỹ tại Bahrain – đơn vị chịu trách nhiệm toàn bộ hoạt động hải quân Mỹ ở Vịnh Ba Tư – cũng bị tấn công. Bahrain xác nhận căn cứ hải quân bị trúng đạn.
UAE đánh chặn được hầu hết tên lửa nhưng vẫn có một người chết vì mảnh đạn ở Abu Dhabi. Dubai cũng bị tấn công. Ngay lập tức, Israel kích hoạt toàn bộ hệ thống phòng không khi tên lửa bay vào.
BREAKING:
Dubai, right now. pic.twitter.com/QFRiiCaSX4
— Globe Eye News (@GlobeEyeNews) February 28, 2026
Ba nước vùng Vịnh – Qatar, Bahrain, Kuwait – ngay lập tức cho học sinh nghỉ học chuyển sang học trực tuyến vô thời hạn. Saudi Arabia lên án “hành động xâm lược tàn bạo” của Iran và tuyên bố quyền trả đũa.
Sau đó, Houthis ở Yemen thông báo họ sẽ quay lại tấn công tàu thương mại tại Biển Đỏ. Xin nhắc nhẹ là trong ba tháng rưỡi vừa qua, Biển Đỏ tương đối yên tĩnh. Giờ thì không còn nữa rồi. Các hãng tàu lớn như CMA CGM và Maersk vừa mới quay lại tuyến này tháng 1, giờ lại phải rút lui.
HAI CON ĐƯỜNG DẦU QUAN TRỌNG NHẤT THẾ GIỚI ĐANG BỊ ĐE DỌA
Giờ chúng ta đối mặt với tình huống chưa từng có – hai eo biển quan trọng nhất thế giới cùng bị đe dọa. Đó chính là eo biển Hormuz tại Vịnh Ba Tư và eo Bab el-Mandeb nối Biển Đỏ với Ấn Độ Dương.
Trong đó, quan trọng nhất chính là eo Hormuz.
IRGC – lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran – bắt đầu phát cảnh báo vô tuyến cho tất cả tàu rằng không được phép đi qua eo biển này. Hãng tin Fars của Iran nói thẳng địa điểm trên “thực tế đã đóng cửa”. Trang tin Bloomberg xác nhận các tàu chở dầu tại đây đang quay đầu. Nước Anh cũng xác nhận nhiều tàu báo cáo nhận được lệnh cấm từ IRGC.
Để hiểu tại sao đây là vấn đề nghiêm trọng, anh em hãy nhìn vào con số dưới đây.
Mỗi ngày, 20 triệu thùng dầu thô đi qua eo biển Hormuz. Đây là gần 20% tổng lượng dầu tiêu thụ trên toàn thế giới. Xét ra, khoảng 500 tỷ USD thương mại năng lượng mỗi năm chảy qua con đường hẹp này.
Nhưng không chỉ có dầu. Gần như toàn bộ khí đốt hóa lỏng (LNG) của Qatar – khoảng 20% cung toàn cầu – cũng phải đi qua đây. Ngoài ra, Ấn Độ cũng nhập gần một nửa lượng dầu và 60% khí đốt qua eo biển này.
Và giờ eo biển này đang bị đóng.
Theo Reuters, các công ty dầu lớn và nhà giao dịch đã tạm ngừng vận chuyển. Một nguồn tin nói với phía báo đài rằng “tàu của chúng tôi sẽ neo đậu vài ngày chờ tình hình”. Cũng theo đó, siêu tàu chở dầu Eagle Veracruz chở hai triệu thùng dầu Iraq đi Trung Quốc đã dừng hẳn. Tàu Front Beauly chở dầu Saudi trong tình trạng tương tự.
Bên cạnh đó, Hãng vận tải biển Nhật Bản Nippon Yusen ra lệnh cho toàn bộ đội tàu tránh xa Hormuz. Hy Lạp yêu cầu các hãng tàu của họ đang giá lại nguy cơ. Các công ty bảo hiểm hàng hải đang chuẩn bị tăng phí bảo hiểm lên 50% cho bất kỳ tàu nào dám đi qua.
Và đây là phần đáng lo nhất. Hải quân Mỹ – lực lượng hải quân mạnh nhất thế giới – tuyên bố họ không thể đảm bảo an toàn cho tàu thương mại trong khu vực. Họ yêu cầu tàu dân sự giữ khoảng cách ít nhất 30 hải lý (55 km) từ bất kỳ tàu chiến nào. Đó là cách nói lịch sự rằng “chúng tôi đang trong tình trạng chiến tranh, tự lo cho mình đi”.
Iran chưa bao giờ thực sự đóng Hormuz trước đây. Suốt nhiều thập kỷ, đó chỉ là lời đe dọa. Nhưng lần này khác. Lần này họ làm thật.
GIÁ DẦU SẼ LÊN ĐẾN ĐÂU? TỪ 70 USD LÊN 100 USD TRONG VÀI NGÀY?
Thị trường chứng khoán đã đóng cửa cuối tuần. Bài kiểm tra thực sự sẽ đến khi các sàn châu Á mở cửa tối Chủ nhật hôm nay ngày 1/3.
Dầu Brent đóng cửa thứ Sáu ở 72.87 USD, tăng gần 3%. Còn dầu WTI ở mốc 67 USD. Nhưng đó là trước khi Iran đóng Hormuz.
Hyperliquid – sàn giao dịch crypto hoạt động 24/7 – cho thấy hợp đồng tương lai dầu tăng vọt hơn 5% chỉ trong vài giờ sau cuộc tấn công. Đó là dấu hiệu cho thấy giá sẽ đi đâu khi thị trường chính thức mở cửa.
Các nhà phân tích đang đưa ra dự đoán. Và con số không đẹp mấy.
Vandana Hari từ Vanda Insights nghĩ giá sẽ lên 80 USD mỗi thùng ngay trong phản ứng ban đầu nếu tình hình không hạ nhiệt trước thứ Hai 2/3. Patrick De Haan từ GasBuddy dự đoán tăng 5-10%.
Phía trang tin Yahoo Finance nhận định có thể tăng 10-20 USD nếu xung đột không dừng lại. Lombard Odier cho rằng nếu Hormuz thực sự đóng cửa, giá tạm thời có thể lên 100 USD hoặc cao hơn.
Bloomberg Economics cảnh báo rằng lịch sử cho thấy giá dầu thường tăng 4% cho mỗi 1% nguồn cung bị mất. Nếu 20% nguồn cung toàn cầu bị chặn qua Hormuz, anh em thử tính xem giá cả sẽ ra sao?
Nhưng tất cả phụ thuộc vào thời gian xung đột kéo dài bao lâu.
David Roche từ Quantum Strategy giải thích rất rõ. Nếu đây chỉ là cuộc tấn công một lần, có kiểm soát, Iran chấp nhận thiệt hại và không leo thang thêm, giá dầu sẽ tăng vọt vài ngày rồi về lại. Giống như các cuộc tấn công hè năm ngoái.
Nhưng nếu đây là chiến dịch kéo dài ba đến năm tuần nhằm lật đổ chế độ Iran, thị trường sẽ phản ứng rất tồi tệ. Giá dầu sẽ không chỉ tăng vọt mà còn giữ ở mức cao trong suốt thời gian đó.
Amena Bakr từ Kpler – công ty theo dõi vận chuyển dầu toàn cầu – so sánh với năm ngoái. Khi đó, Mỹ tấn công Iran, họ nói rõ đây là chiến dịch “một lần và xong”. Vậy nên giá dầu tăng vọt rồi về. Lần này, không ai nói gì cả. Trump kêu gọi người Iran lật đổ chính phủ. Đó là ngôn ngữ của chiến dịch thay đổi chế độ, không phải cuộc tấn công trả đũa hạn chế.
Vậy nên lần này giá dầu có thể tăng cao và giữ ở đó lâu hơn nhiều.
OPEC+ có cuộc họp hàng tháng Chủ nhật. Họ có thể quyết định tăng sản lượng. Saudi Arabia cũng có công suất dự phòng – họ có thể bơm thêm dầu ra thị trường để bù đắp. Nhưng vấn đề là ngay cả khi Saudi bơm nhiều hơn, họ vẫn phải vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz. Vậy nên công suất dự phòng không giải quyết được vấn đề nếu con đường vận chuyển bị chặn.
LẠM PHÁT SẼ TĂNG VỌT VÀ FED BỊ KẸT CỨNG
Nhưng vấn đề thực sự không chỉ là giá dầu tăng. Vấn đề là lạm phát.
Chỉ số PPI (giá sản xuất) thứ Sáu vừa ra ở mức 0.5%, tăng nhẹ so với dự đoán 0.3%. Core PPI ở 0.8%, cũng tăng so với dự đoán 0.3%. Nói cách khác, lạm phát đang nóng hơn nhiều so với Fed mong muốn. Và đó là trước khi một quả tên lửa nào rơi xuống Tehran.
Giờ thêm cú sốc dầu vào đó. Giá dầu tăng sẽ lan tỏa khắp nền kinh tế như thế nào?
Đầu tiên, giá xăng ở các trạm sẽ tăng. Mỹ tuy là nước xuất khẩu năng lượng ròng, nhưng người tiêu dùng Mỹ vẫn mua xăng theo giá toàn cầu. Nếu dầu Brent lên 80-100 USD, giá xăng ở Mỹ sẽ tăng theo. Mỗi xu tăng giá xăng là một loại thuế đánh vào túi người tiêu dùng.
Việt Nam cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự.
Thứ hai, nhiên liệu máy bay tăng, vé máy bay sẽ đắt hơn. Diesel tăng, chi phí vận chuyển hàng hóa bằng xe tải tăng, giá mọi thứ trong siêu thị sẽ tăng theo. Nguyên liệu hóa dầu tăng, giá nhựa, phân bón và đầu vào công nghiệp cũng tăng. Khí đốt tăng, hóa đơn sưởi ấm mùa đông tăng.
Đây có thể là cách lạm phát lan tỏa qua nền kinh tế trong vài tuần tới.
Có người cố trấn an rằng đây không phải cú sốc dầu kiểu những năm 1970. Lý do họ đưa ra là nguồn cung dầu toàn cầu hiện nay dư thừa hơn và Iran chỉ chiếm 3-4% sản lượng toàn cầu.
Nhưng phân tích đó được viết ngày 20/2. Trước khi Hormuz đóng cửa.
Nếu chỉ mất sản lượng của Iran, đúng là không đáng lo. Giá sẽ tăng 10-15 USD rồi về trong vài tuần. Nhưng nếu Hormuz đóng – nghĩa là 20% nguồn cung dầu toàn cầu bị chặn – thì đây là chuyện hoàn toàn khác. Đây chính là cú sốc kiểu những năm 1970 đấy.
FED PHẢI LÀM GÌ? VÀ TẠI SAO MỌI LỰA CHỌN ĐỀU TỆ
Fed họp ngày 18-19/3. Còn báo cáo việc làm ra ngày 6/3.
Nếu thứ Hai 2/3 tới thị trường mở cửa với dầu ở mức 80 USD trở lên, chứng khoán giảm 4-5%, tiền đổ vào vàng tránh rủi ro, FED sẽ đối mặt với tình huống không có lựa chọn tốt.
Cơ quan này không thể cắt lãi suất. Tại sao? Vì cắt lãi suất khi lạm phát đang tăng vọt do giá dầu là điên rồ. Đó là cách để đẩy lạm phát lên 6-7% như năm 2022.
FED cũng không thể giữ lãi suất như hiện tại. Tại sao? Vì chứng khoán đang sụp, nền kinh tế đang hấp thụ cú sốc chi phí năng lượng khổng lồ và giữ lãi suất cao sẽ đẩy nền kinh tế vào suy thoái.
Họ cũng không thể tăng lãi suất. Tại sao? Vì tình hình tài chính Mỹ đã tệ rồi. Chỉ ba tháng đầu năm tài chính 2026, thâm hụt đã lên 602 tỷ USD. Tiền lãi phải trả cho nợ quốc gia – 270 tỷ USD – đã vượt qua chi tiêu quốc phòng ở mức 267 tỷ USD. Tăng lãi suất lúc này là tự sát.
Vậy Fed còn lại lựa chọn gì? In tiền.
Có thể có anh em thắc mắc in tiền cũng gây lạm phát mà? Vậy tại sao Fed lại chọn in tiền thay vì các lựa chọn khác?
Vì đây là lựa chọn ít tệ nhất về mặt chính trị. “In tiền” ở đây không có nghĩa Fed sẽ in tiền giấy ra. Mà là Fed sẽ:
- Mua trái phiếu Chính phủ (QE – nới lỏng định lượng)
- Mở rộng repo operations – cho ngân hàng vay nhiều hơn
- Mở các “facility” khẩn cấp cung cấp thanh khoản cho thị trường
Mục đích là gì? Ngăn thị trường sụp đổ. Khi Fed bơm tiền vào hệ thống, ngân hàng có tiền mặt, có thể tiếp tục cho vay margin, thị trường được hỗ trợ, không sụp đổ.
Tất nhiên hậu quả là lạm phát sẽ cao hơn. USD sẽ yếu đi. Giá tài sản sẽ tăng.
Vậy tại sao Fed chấp nhận hậu quả đó? Vì giữa lạm phát và suy thoái, Fed sẽ chọn lạm phát.
Tại sao?
Một, lạm phát dễ chịu hơn về mặt chính trị. Khi có lạm phát, mọi người vẫn có việc làm, chỉ là mọi thứ trở nên đắt đỏ hơn. Nhưng khi suy thoái, người người mất việc, không có thu nhập, đó chính là thảm họa chính trị. Không có tổng thống nào muốn suy thoái xảy ra dưới nhiệm kỳ của mình.
Hai, lạm phát thực ra có lợi cho Chính phủ. Tại sao? Vì Chính phủ đang nợ 38.5 nghìn tỷ USD. Khi có lạm phát, giá trị thực của khoản nợ này giảm. Nếu lạm phát 5% mỗi năm, sau 10 năm, 38.5 nghìn tỷ USD chỉ còn giá trị thực bằng khoảng 23 nghìn tỷ USD. Đây là cách Chính phủ “xóa nợ” mà không cần công khai vỡ nợ.
Ba, Fed có thể kiểm soát lạm phát sau này. Nếu lạm phát quá cao, Fed có thể tăng lãi suất về sau để dập nó xuống. Nhưng nếu để thị trường sụp bây giờ, thiệt hại sẽ tồn tại vĩnh viễn và khó phục hồi.
Bốn, và là lý do quan trọng nhất, Fed không độc lập như mọi người nghĩ. Fed phải nghe Nhà Trắng, phải nghe Quốc hội. Và cả Nhà Trắng lẫn Quốc hội đều không muốn thị trường sụp. Họ muốn chứng khoán tăng, nền kinh tế tốt, dù phải chấp nhận lạm phát.
Đây chính xác là tình huống mà các cá voi thị trường đã cảnh báo trong phân tích về năm 2026 mình có nhắc nước đó. Họ nói rằng Fed sẽ có thêm lý do thuyết phục để bơm thanh khoản. Và giờ lý do đó đã xuất hiện – một cuộc chiến tranh không ai muốn nhưng đã xảy ra.
Khi Fed in tiền trong bối cảnh lạm phát đang tăng, điều gì sẽ xảy ra? USD yếu đi. Vàng tăng. Bitcoin có thể tăng. Và các tài sản thực như hàng hóa, tài nguyên sẽ tăng mạnh.
Đây chính xác là kịch bản mà các cá voi đang chuẩn bị. Họ đã giảm tỷ trọng USD, tăng vàng, tăng tài nguyên, tăng các tài sản ở vị trí chiến lược. Và giờ có vẻ như họ đã đúng.
Một số bài viết khác:
- Cá voi thận trọng trong năm 2026; Mua bán có thể giảm dần đến giữa năm
- Bóc tẩy Jane Street – Công Ty Trading kiếm 24 tỷ USD nhờ đè giá Bitcoin mỗi sáng
- Còn hy vọng gì cho Layer 2 khi bị Vitalik từ bỏ và Base rời Optimism?
