Thong Dinh Trong quý 1/2026, khối lượng giao dịch hợp đồng vĩnh cửu hàng hóa trên các sàn crypto như vàng, bạc và dầu thô tăng từ 38.1 triệu USD lên 25 tỷ USD mỗi tuần, tương đương mức tăng 65,463% chỉ trong một quý.
Đây chính là dấu hiệu cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang dần xuất hiện narrative mới. Đó là tokenization, tức là đưa các tài sản truyền thống lên blockchain để bất kỳ ai cũng có thể mua bán 24/7.
Pre-IPO tokenization là mảnh ghép mới nhất trong xu hướng đó. Tháng 4/2026, Bitget, Gate và Binance gần như đồng loạt ra mắt các sản phẩm token hóa liên quan đến cổ phần SpaceX. Lần đầu tiên, nhà đầu tư nhỏ lẻ có thể mua một phần nhỏ cổ phần của công ty tên lửa tư nhân lớn nhất thế giới trước khi nó lên sàn chứng khoán.
Nhưng để hiểu tại sao điều đó quan trọng và liệu anh em có nên tham gia không, cần hiểu trước thị trường Pre-IPO truyền thống thực sự hoạt động như thế nào.
Nội dung chính
Pre-IPO là gì và tại sao trước giờ chỉ người giàu mới chơi được?
Pre-IPO là việc mua cổ phần của một công ty tư nhân chưa niêm yết trước khi nó ra mắt công chúng lần đầu trên sàn chứng khoán. Thị trường thứ cấp cho loại giao dịch này đã tồn tại hơn một thập kỷ và đạt 160 tỷ USD khối lượng giao dịch toàn cầu trong năm 2024.
Người mua trong thị trường này chủ yếu là các family office, quỹ đầu tư quốc gia, nhà đầu tư tổ chức và cá nhân siêu giàu, với quy mô giao dịch tối thiểu là 10 triệu USD.
Mức ngưỡng đó không phải vì không có người muốn mua ít hơn, mà vì chi phí cố định cho mỗi giao dịch đã bao gồm phí pháp lý, xác minh danh tính, thiết lập công ty SPV và phí phân phối không thể giảm xuống dù giao dịch nhỏ hay lớn. Cộng vào đó là hàng chục lớp trung gian mà mỗi lớp ngốn khoản phí từ 1 đến 5%, khiến chi phí tiếp cận với nhà đầu tư cuối cùng đội lên đáng kể so với giá gốc.
Cấu trúc giao dịch phổ biến nhất là qua SPV, tức là công ty được mở ra với mục đích đặc biệt.
Cổ đông hiện hữu đặt cổ phần của họ vào một công ty vỏ bọc được tạo ra riêng cho giao dịch đó, rồi bán các đơn vị của công ty đó cho người mua mới. Người mua nhận được phần sở hữu trong SPV và qua đó gián tiếp nắm giữ cổ phần trong công ty mục tiêu.
Lý do phải làm phức tạp như vậy là vì phần lớn hợp đồng cổ đông trao cho các cổ đông hiện hữu quyền ưu tiên mua lại khi có người muốn bán, và việc thêm nhà đầu tư không quen biết trực tiếp vào danh sách cổ đông có thể kích hoạt các quyền đó, làm cả giao dịch bị chặn lại.
Có vẻ hơi dài dòng về mặt lý thuyết nhỉ?
Hiểu đơn giản thì đây là cách “lách kỹ thuật” để mua bán cổ phần công ty mà không làm rối quyền lợi giữa các cổ đông cũ.
Ví dụ, giờ công ty A có 5 cổ đông. Trong hợp đồng giữa họ có điều khoản kiểu: “Nếu ai muốn bán cổ phần, phải ưu tiên cho các cổ đông hiện tại mua trước”.
Giờ một quỹ bên ngoài muốn mua cổ phần của ông B trong công ty A.
Nếu ông B bán trực tiếp:
- Các cổ đông còn lại có quyền nhảy vào mua trước.
- Hoặc họ có thể chặn deal hoặc làm thương vụ kéo dài rất lâu.
Nên người ta tạo một công ty trung gian gọi là SPV (Special Purpose Vehicle).
Cách làm sẽ như này:
- Ông B không bán cổ phần công ty A trực tiếp nữa.
- Thay vào đó, ông B đem số cổ phần đó bỏ vào một công ty mới lập ra (SPV).
- Lúc này SPV là bên đứng tên sở hữu cổ phần công ty A.
- Sau đó, nhà đầu tư mới chỉ cần mua lại SPV.
Nhờ đó,
- Trên giấy tờ, cổ đông của công ty A gần như không đổi.
- Chỉ có chủ sở hữu của SPV thay đổi thôi.
- Vì vậy nhiều điều khoản “ưu tiên mua lại” không bị kích hoạt.
Nói dễ hiểu hơn, SPV giống như một cái hộp. Thay vì bán món đồ bên trong cái hộp, người ta bán luôn cái hộp đó cho người khác. Món đồ bên trong không đổi chủ trực tiếp trên hệ thống, nên tránh được nhiều rắc rối pháp lý và quyền can thiệp của cổ đông cũ.
Cũng vì phương thức này, tài sản, cổ phiếu bị tập trung đến mức đáng kinh ngạc. SpaceX, OpenAI và Anthropic liên tục chiếm 30 đến 40% tổng khối lượng giao dịch toàn thị trường. Cộng thêm ByteDance, Stripe, Databricks và xAI, 15 công ty đứng đầu chiếm khoảng 83% toàn bộ thị trường. Đây là lý do tại sao chỉ cần Bitget và Gate ra mắt sản phẩm token hóa SpaceX là đã có thể thu hút hàng trăm triệu USD đăng ký vượt mức cung.
Khoảnh khắc làm thay đổi mọi thứ
Cuối tháng 2/2026, Mỹ và Israel thực hiện các cuộc tấn công vào Iran vào cuối tuần, khi toàn bộ thị trường tài chính truyền thống đóng cửa. Sàn chứng khoán không hoạt động, thị trường futures truyền thống không hoạt động, forex không hoạt động. Thứ duy nhất vẫn đang giao dịch toàn cầu là các sàn crypto.
Trong giai đoạn đó, hợp đồng dầu thô vĩnh cửu trên Hyperliquid tăng ngay lập tức 5%, Tether Gold ghi nhận hơn 300 triệu USD khối lượng giao dịch trong một ngày và giám đốc đầu tư của Bitwise gọi đây là “cuối tuần thay đổi tài chính”. Đó là lần đầu tiên thị trường toàn cầu chứng kiến tài sản truyền thống được định giá và giao dịch liên tục 24/7 mà không bị gián đoạn bởi giờ làm việc hay lịch nghỉ lễ.
Thậm chí, sau khi Binance ra mắt mục TradFi Perpetuals vào tháng 1/2026, khối lượng giao dịch tích lũy vượt 153 tỷ USD chỉ trong ba tháng với hơn 114 triệu lệnh được thực hiện. Hợp đồng bạc XAG đạt khối lượng giao dịch trung bình 1.31 tỷ USD mỗi ngày, đẩy thị phần toàn cầu từ 0.2% lên 4.9%, tức tăng 23.5 lần.
Pre-IPO tokenization chỉ là bước tiếp theo của cùng một xu hướng đó.
Thực tế của thị trường Pre-IPO truyền thống mà anh em cần biết
Trước khi hào hứng với các sản phẩm token hóa trên sàn, anh em cần hiểu thực tế giao dịch trong thị trường gốc để biết mình thực sự đang mua cái gì.
Một giao dịch Pre-IPO xuyên biên giới điển hình có thể đi qua chuỗi từ GP gốc, đến đại diện bán, rồi broker cấp một, broker cấp hai, tiếp tục qua nhiều lớp trung gian, rồi mới đến financial advisor và cuối cùng là người mua thực. Mỗi lớp cộng thêm 1 đến 5% phí. Một giao dịch định giá ở 500 tỷ USD tại nguồn có thể lên đến hơn 600 tỷ USD vào lúc đến tay người mua cuối cùng.
Lấy SpaceX làm ví dụ cụ thể, giá thị trường thực tế vào khoảng định giá 1,250 tỷ USD cộng thêm phí tiếp cận từ 3 đến 11% tùy kênh và số lớp trung gian. Tức là giá cuối cùng rơi vào khoảng 1,375 tỷ USD, chưa kể chi phí tuân thủ pháp lý phát sinh thêm từ quá trình token hóa.
Khi nhìn vào đó, mức giá mà các sàn đang cung cấp cho sản phẩm token hóa SpaceX thực ra không quá đắt và nhiều khả năng các sàn đang chấp nhận biên lợi nhuận mỏng để thu hút người dùng mới.
Một vấn đề khác không kém phần quan trọng là hầu hết nguồn cung được niêm yết trên thị trường thực ra là giả. Cùng một lô cổ phần được nhiều broker liệt kê đồng thời, nhưng thực tế ít hơn 10% trong số đó có thể thực sự thực hiện được giao dịch. Anh em có thể thấy SpaceX được niêm yết ở định giá 1,200 tỷ USD trên nhiều nền tảng, nhưng khi thực sự đàm phán chi tiết thì lô đó không tồn tại.
Đây là vấn đề mang tính cấu trúc của toàn bộ thị trường, không phải ngoại lệ của một vài broker xấu.
Tính thanh khoản cũng là điểm khó chịu lớn nhất của Pre-IPO truyền thống. Thoát vị thế giữa chừng gần như không thể.
Anh em hoặc phải chờ công ty lên sàn, thường mất từ 3 đến 7 năm và sau đó còn phải chờ thêm sáu tháng lock-up theo quy định của SEC trước khi được bán. Hoặc anh em tìm được người mua khác và phải làm lại toàn bộ quy trình từ đầu gồm xác minh pháp lý, KYC, xin chấp thuận của GP, mất ít nhất hai đến ba tuần trong kịch bản thuận lợi nhất.
Token hóa thay đổi điều này như thế nào?
Những gì Bitget, Gate và Binance đang làm về cơ bản là mua cổ phần thực từ thị trường Pre-IPO truyền thống, đóng gói chúng thành token và chia nhỏ để bán cho nhà đầu tư nhỏ lẻ. Người mua cuối không cần phải có 10 triệu USD, không cần phải trảu qua hàng chục lớp trung gian, không cần phải hiểu cấu trúc SPV hay lo ngại về quyền ưu tiên của cổ đông khác.
Điều đó nghe rất hấp dẫn và phần nào là thật, nhưng có một số điểm anh em cần hiểu rõ trước khi tham gia.
Lý do các sản phẩm của Bitget và Gate yêu cầu chờ sáu tháng trước khi có thể đổi token ra cổ phần thực là vì quy định lock-up của SEC áp dụng cho cổ đông trước IPO. Điều đó không ngăn việc giao dịch token trên thị trường thứ cấp trong giai đoạn chờ, nhưng giá token trong giai đoạn đó hoàn toàn phụ thuộc vào tâm lý thị trường, không phải vào giá trị thực của cổ phần bên dưới.
Rào cản pháp lý liên quan đến CFIUS cũng quan trọng.
CFIUS là ủy ban của chính phủ Mỹ kiểm soát đầu tư nước ngoài vào các lĩnh vực nhạy cảm như AI, bán dẫn và quốc phòng. Nhà đầu tư lớn đến từ Trung Quốc, Nga, Iran và một số quốc gia khác bị hạn chế nghiêm ngặt khi muốn đầu tư vào các tài sản như SpaceX hay Anthropic.
Các nền tảng phải xác minh danh tính thực sự của người mua cuối thông qua cấu trúc SPV và đã có trường hợp giao dịch cả lô sụp đổ vì phát hiện người mua thực có quốc tịch bị hạn chế sau hai lớp SPV.
Hướng dẫn mua Pre-IPO trên Binance
Binance triển khai tính năng này qua hợp tác với PreStocks, một nền tảng chạy trên blockchain Solana. Sản phẩm hiện có trong mục Markets của Binance Wallet, tức là ví Web3 tích hợp trong app Binance, không phải tài khoản giao dịch thông thường. Lô đầu tiên gồm năm tài sản là SpaceX, OpenAI, Anthropic, Anduril, Kalshi và Polymarket.
Trước khi bắt đầu, anh em cần lưu ý một điểm quan trọng, sản phẩm này không khả dụng với người dùng Mỹ và một số quốc gia bị hạn chế theo quy định CFIUS. Người dùng Việt Nam hiện có thể truy cập được, nhưng anh em cần tự xác nhận điều kiện khi đăng ký.
Bước 1: Chuẩn bị Binance Wallet
Mở app Binance, vào mục Wallet ở thanh điều hướng dưới cùng, sau đó chọn Web3 Wallet. Nếu chưa có ví Web3, app sẽ hướng dẫn tạo mới và lưu seed phrase. Đây là ví phi tập trung nên anh em tự chịu trách nhiệm bảo quản seed phrase, Binance không thể khôi phục nếu mất.
Bước 2: Tìm Pre-IPO trong Markets
Trong Web3 Wallet, chọn mục Markets ở phía trên. Cuộn xuống tìm danh mục Pre-IPO Assets hoặc tìm kiếm trực tiếp tên công ty như SpaceX hay OpenAI. Binance đã tích hợp sẵn các token này vào trang Markets của ví để dễ khám phá hơn.
Bước 3: Nạp tiền vào ví
Để mua Pre-IPO token, anh em cần có USDC hoặc SOL trong Binance Wallet vì các token này chạy trên Solana. Có thể chuyển từ tài khoản Binance thông thường sang Web3 Wallet, hoặc nạp trực tiếp từ ví bên ngoài. Chọn mạng Solana khi chuyển để tránh mất tiền.
Bước 4: Thực hiện giao dịch
Chọn token muốn mua, nhập số lượng, xem lại giá và phí giao dịch rồi xác nhận. Token sẽ về ví ngay sau khi giao dịch được xác nhận trên Solana, thường trong vài giây.
Những gì anh em thực sự nhận được
Đây là điểm cần đọc kỹ nhất. PreStocks ghi rõ trong điều khoản rằng token của họ không trao cho người nắm giữ bất kỳ quyền sở hữu, quyền bỏ phiếu, quyền nhận cổ tức hay quyền tiếp cận thông tin nội bộ nào. Mỗi token được đảm bảo theo tỷ lệ 1:1 thông qua cấu trúc SPV tiếp xúc với cổ phần gốc, nhưng anh em chỉ nhận được phơi nhiễm giá, không phải quyền cổ đông thực sự.
Hiểu đơn giản hơn, đây là cách đặt cược vào định giá của công ty khi nó lên sàn, không phải cách sở hữu một phần công ty đó theo nghĩa pháp lý thông thường. Nguồn: BeInCrypto
Nếu công ty IPO thành công và giá lên, token của anh em tăng giá trị theo. Nếu IPO thất bại, bị trì hoãn hoặc định giá thấp hơn kỳ vọng, token giảm. Anh em không có quyền kiện công ty hay yêu cầu bồi thường vì không phải cổ đông.
Thanh khoản trong giai đoạn chờ
Khác với Pre-IPO truyền thống hoàn toàn mất thanh khoản, token trên Binance Wallet có thể giao dịch trên thị trường thứ cấp bất cứ lúc nào trong giai đoạn chờ IPO. Điều đó có nghĩa là anh em có thể bán lại token trước khi công ty lên sàn nếu muốn, nhưng giá lúc đó hoàn toàn phụ thuộc vào tâm lý thị trường, không phải giá trị sổ sách của cổ phần bên dưới.
Anh em có thể mua đúng công ty nhưng bán sai thời điểm và vẫn thua lỗ.
Câu chuyện tăng trưởng là thật, nhưng rủi ro cũng thật
Các công ty top tier thường tăng định giá qua từng vòng gọi vốn một cách tương đối ổn định. SpaceX tăng từ 74 tỷ USD năm 2021 lên hơn 1,400 tỷ USD hiện tại. OpenAI từ 29 tỷ lên hơn 852 tỷ. Anthropic từ 4 tỷ lên hơn 800 tỷ. ByteDance từ 75 tỷ lên 600 tỷ. Với những công ty đó, người mua ở bất kỳ vòng trước nào cũng đã thắng lớn.
Nhưng đó là câu chuyện của những người thắng. Stripe từng định giá 95 tỷ đô rồi bị down round xuống còn 50 tỷ trước khi phục hồi. TrueLayer giảm 30%. Cybereason giảm hơn 90%. WeWork từng định giá 49 tỷ USD rồi phá sản.
Thậm chí, trong năm 2023, 128 kì lân công nghệ trên toàn cầu giảm định giá và 42 công ty mất hẳn danh tiếng kì lân.
Điều đó có nghĩa là lựa chọn tài sản quan trọng hơn nhiều so với thời điểm tham gia. Pre-IPO không phải IDO crypto, nơi mọi người mua vào rồi bán ra trong vài ngày dựa trên hype.
Đây là đầu tư dài hạn vào công ty tư nhân chưa có thị trường thanh khoản rõ ràng, với thời gian nắm giữ có thể kéo dài nhiều năm. Người phù hợp với sản phẩm này là người thực sự tin vào dài hạn của công ty đó, sẵn sàng chờ đợi và không cần thanh khoản trong thời gian đó.
Bức tranh lớn hơn: Tokenization sẽ còn đi xa hơn Pre-IPO
Pre-IPO chỉ là một nhánh nhỏ trong xu hướng tokenization rộng hơn đang hình thành. Cấu trúc tổng thể có thể nhìn thấy qua bốn tầng.
Tầng thứ nhất là các nhà phát hành stablecoin cung cấp thanh khoản đô la on-chain và điểm vào cho các giao dịch.
Tầng thứ hai là các blockchain công khai nơi tài sản được phát hành và lưu thông.
Tầng thứ ba là các nền tảng giao dịch và phân phối gồm cả CEX và DEX, cùng với một nhóm mới đang nổi lên là các nền tảng launchpad vốn đã có đủ hạ tầng KYC, phát hành và phân phối token, chỉ là trước đây họ phát hành token crypto, giờ họ hoàn toàn có thể phát hành Pre-IPO token với cùng hạ tầng đó.
Tầng thứ tư là các nhà cung cấp dịch vụ phát hành tài sản, những công ty đưa các loại tài sản khác nhau on-chain.
Trong ba đến năm năm tới, cổ phiếu Mỹ, trái phiếu, bất động sản, quỹ tư nhân và nhiều loại tài sản khác đều có thể được token hóa và đưa vào giao dịch 24/7 trên toàn cầu. Pre-IPO là bằng chứng đầu tiên rõ ràng nhất rằng thị trường đang đi theo hướng đó.
Anh em nên nghĩ gì trước khi tham gia?
Câu hỏi đầu tiên cần tự hỏi là liệu anh em có thực sự tin vào dài hạn của công ty đó không, chứ không phải là liệu token đó có pump trong tuần tới không. SpaceX, OpenAI, Anthropic là những tài sản mà nhiều người tin sẽ còn tăng định giá qua nhiều vòng gọi vốn nữa trước khi lên sàn, nhưng đó không phải đảm bảo.
Câu hỏi thứ hai là cấu trúc sản phẩm có an toàn không. Nền tảng phát hành là ai, họ nắm giữ cổ phần thực hay chỉ là synthetic, nếu nền tảng gặp vấn đề thì anh em có quyền đòi lại gì, và quy trình đổi token ra cổ phần thực như thế nào.
Pre-IPO tokenization là cơ hội thực, nhưng nó cũng là thị trường còn rất non trẻ, thiếu chuẩn mực và chưa có nhiều tiền lệ pháp lý để anh em dựa vào nếu có tranh chấp. Cơ hội và rủi ro đang đi cùng nhau, và hiểu rõ cả hai là điều kiện tối thiểu trước khi đặt tiền vào.
Nội dung này không phải tư vấn đầu tư hay pháp lý.
Một số bài viết khác:
- 8 dự báo rùng mình về WW3 từ học giả đoán trúng Trump ‘lên ngôi‘
- Iran và Mỹ chưa hề kết thúc và không thể kết thúc nếu Trump tiếp tục ‘xạo sự’
- Blockchain thuộc top 10 công nghệ chiến lược của Việt Nam – Có nên vui vì điều đó?
