Thong Dinh Dưới đây là câu chuyện của một MM làm việc trên sàn có tiếng trên thị trường. Một câu chuyện về arbitrage, về stablecoin, về cấu trúc thị trường, và về những “khe hở” rất nhỏ nhưng đủ để tạo ra lợi nhuận lớn, nếu anh em kỉ luật, chơi đúng.
Mình chỉ dịch lại, không khuyến khích các bạn làm theo vì rất dễ gãy vai theo.
Nội dung chính
Bài học đầu tiên: nếu làm trading nghiêm túc, hãy bắt đầu từ phí
Ngay từ những ngày đầu bước vào con đường quant trading, việc đầu tiên tôi làm không phải là viết chiến lược, cũng không phải tối ưu code, mà là đi đàm phán với sàn.
Trading là một môi trường cực kỳ cạnh tranh. Bạn không thể “chịu” thêm dù chỉ 1 đồng phí nếu muốn sống sót lâu dài. Phí càng thấp, khả năng arbitrage càng cao, biên lợi nhuận càng dày và chiến lược của bạn mới có đất để thở.
Nếu bạn không cạnh tranh được ở lợi thế cơ bản nhất này, bạn coi như đã thua ngay từ vạch xuất phát. Ngoài kia có vô số người chơi tinh vi hơn, nhanh hơn, rẻ hơn. Bạn không thể đánh bại họ nếu còn dính tới phần phí tệ hại và hạn mức API thấp.
Thông thường, khi onboard vào chương trình market maker (MM) hoặc DMM, lợi thế bạn có thể nhận được bao gồm:
-
Maker rebate từ 1–2 bp
-
Colocation (đa phần là VPC nhưng vẫn hơn internet thường)
-
API riêng, ít lag khi thị trường biến động
-
Rate limit cao, đặt/hủy lệnh nhiều lần mỗi giây
-
Vay stablecoin phí thấp hoặc bằng 0
-
Hỗ trợ BD & kỹ thuật 24/7, alert listing, alert bảo trì
-
Và các “đặc quyền mềm” khác: event VIP, quà tặng, liên hệ trực tiếp với dev…
Còn nếu bạn giao dịch với 5 order/giây, taker fee 4 bp, maker fee 2 bp, latency 300ms, bạn nghĩ mình có thể thắng nhóm VIP/MM không? Câu trả lời là không.
Nhưng nếu không giàu thì sao?
Tôi không phải kiểu người có sẵn hàng triệu đô để làm MM ngay từ đầu. Lúc đầu, tôi nhờ một người bạn “cá voi” ở WooX giới thiệu để vào chương trình DMM. Nếu không có mối quan hệ, bạn hoàn toàn có thể email thẳng cho sàn hoặc liên hệ BD trên Twitter.
Quan trọng là: hãy luôn hỏi thêm.
Ban đầu, sàn thường chỉ cấp lợi thế ở mức “đánh giá”. Nhưng nếu bạn chứng minh được volume và KPI, họ sẵn sàng mở thêm. BD không quan tâm bạn giàu hay nghèo, họ quan tâm bạn có tạo thanh khoản và volume hay không.
Thậm chí có sàn yêu cầu đặt cọc để mở MM tier. Có sàn kia từng yêu cầu tôi 3 BTC, sau đó “vì lý do đặc biệt” giảm xuống còn 50k USD. Và tôi đồng ý.
Điểm mấu chốt là: hãy biết đàm phán và biết quyền của mình.
Khi đã có sàn muốn làm việc, mọi thứ trở nên dễ hơn. Bạn chia sẻ về hành trình, chia sẻ trải nghiệm, các BD khác sẽ tự tìm đến. Dần dần, bạn có network với hầu hết các sàn lớn. Không cần onboard tất cả cùng lúc, nhưng luôn có sẵn liên hệ vì một ngày nào đó, bạn sẽ cần.
Khi 1 không còn bằng 1
Giờ thì đến phần “alpha”.
Chúng ta thường mặc định rằng stablecoin = 1 USD. Nhưng thực tế, stablecoin cũng chỉ là tài sản được neo giá bằng niềm tin. Terra/Luna đã dạy cả thị trường một bài học đau đớn: khi niềm tin biến mất, mọi thứ sụp đổ.
USDC, USDT hay bất kỳ stablecoin nào khác, về bản chất, cũng là token mà thôi. Không có gì ngăn cản nó pump hay dump, ngoài thanh khoản và người sẵn sàng quote giá “đúng”.
Và điều gì xảy ra khi thị trường không hiệu quả? Khi order book mỏng? Khi LP không quan tâm đến fair price?
Đó chính xác là điều đã xảy ra trên sàn nọ.
Sự lệch giá kỳ lạ của USDC trên các sàn
(Mình sẽ đổi tên các sàn trong bài viết thành Sàn A, B, C, D…)
Trong khi USDC trên hầu hết các sàn lớn giao dịch quanh 0.997-0.995, thì trên sàn A , giá thấp hơn thêm 5-10 bp. Thanh khoản mỗi level chỉ khoảng 25-30k USD, volume ngày 500k-800k USD. Đó là cơ hội arbitrage rõ ràng.
Tại sao lại như vậy? Tôi không có câu trả lời chắc chắn. Phỏng đoán cá nhân là AMM nội bộ của sàn A không quan tâm đến fair price, cộng thêm taker fee 10 bp khiến không ai muốn arb.
Vấn đề của tôi lúc đó là queue position. Nếu có AMM nội bộ, hidden orders, hoặc người nhanh hơn, tôi sẽ không bao giờ được fill. Tôi thử all-in ở level đầu tiên, nhưng chỉ thấy các lệnh 5 USD khớp liên tục, còn lệnh của tôi thì không.
Sau đó, một lệnh market sell lớn xuất hiện, fill tôi mà không quét hết level. Điều đó cho thấy: vị trí queue của tôi đã được reset.
Sau khi đào sâu, tôi nhận ra các giao dịch 5 USD kia là wash trading hoàn toàn, thứ tồn tại ở rất nhiều spot market. Chúng tạo cảm giác có giao dịch, nhưng không thực sự khớp vào order book.
AMM của sàn A liên tục hủy và đặt lại lệnh, vô tình giúp tôi luôn đứng đầu hàng chờ.
Khai thác arbitrage: mua USDC rẻ, bán ở đâu?
Giờ tôi có USDC giá rẻ. Câu hỏi là: bán ở đâu?
-
Sàn B: 0 fee taker/withdraw USDC, nhưng order book đầy wash trading, khó fill.
-
Sàn C: có rebate, nhưng thanh khoản quá thấp.
-
Cuối cùng, tôi chọn sàn D – sàn mà tôi không thích nhất.
Sàn D có độ sâu lớn, giá sát Binance. Nhưng họ thu phí với API trader, miễn phí cho UI trader. Tôi không chấp nhận trả phí.
Thế là tôi reverse-engineer web auth/API, tự viết wrapper bằng Rust để gửi lệnh taker mà không mất phí.
Giờ thì vòng arbitrage hoàn chỉnh: Mua USDC rẻ ở sàn A -> chuyển sang sàn D -> bán ra -> quay về USDT.
Scaling và những giới hạn không thể tránh
Với ~15k USD, chiến lược chạy rất mượt. Khi scale lên, chính tôi trở thành market impact, chiếm ~80% volume stablecoin sàn A. Khoảng cách dần thu hẹp.
Tôi không lo arbitrage chết, tôi lo rằng sàn D sẽ khóa tài khoản mình. Nhưng may mắn là không. Tôi thực hiện hàng trăm giao dịch cross-exchange, tổng hơn 2 triệu USD deposit/withdraw.
Tôi tối ưu chain:
-
Sàn A thì chuyển qua dùng Polkadot (phí < 1 cent)
-
Sàn D thì dùng Arbitrum (miễn phí)
Khối lượng chuyển nhiều đến mức hot wallet sàn A bị rút cạn, họ phải refill hai lần.
Những rủi ro vận hành ít ai nói tới
Withdraw/deposit tốn thời gian. Tôi phải ký giấy miễn trách nhiệm để CoinEx tắt bớt bảo mật, giúp chuyển nhanh hơn.
Sau 2 tháng Sharpe > 40, chênh lệch gần như biến mất. Sàn D cũng cập nhật hệ thống, wrapper của tôi ngừng hoạt động. Lúc đó, lợi nhuận < 0.5 bp, không đáng nữa.
Sai lầm cuối cùng của tôi là chuyển nhầm USDC vào địa chỉ USDT. Tiền bị kẹt 2 tuần. Họ đòi phí 10% để lấy lại.
Nhờ là VIP/MM, tôi đàm phán xuống còn 1%. Một người dùng thường chắc không có cửa này.
Kết thúc câu chuyện
Sau khi tôi lấy lại tiền, chỉ trong một ngày, order book USDC trên sàn A bỗng dưng dày 100k mỗi level, giá về đúng fair value. Alpha biến mất.
Tôi chờ nhiều tháng. Nó không quay lại. Và đó là lý do hôm nay tôi mới kể câu chuyện này.
Không phải để khoe. Mà để nhắc rằng:
Thị trường crypto không phải luôn hiệu quả.
Alpha không nằm ở indicator, mà nằm ở cấu trúc.
Và đôi khi, chỉ cần bạn nhìn kỹ hơn một chút.
Một số bài viết khác:
- Các dự án đáng chú ý nên theo dõi trong năm 2026
- Trump đã làm gì trong năm 2025? Và ta nên chuẩn bị gì trong năm tiếp theo?
- Chỉ cần một chart để giải thích lý do Bitcoin chơi tàu lượn suốt năm 2025
