Thong Dinh Jane Street – một công ty trading định lượng ở New York vừa bị bóc dùng tin nội bộ để kiếm lời từ Bitcoin hay xa hơn nữa là vụ sụp đổ Terra Luna 40 tỷ USD. Không phải một lần mà hai lần. Không phải ở một nơi mà ở tận hai lục địa khác nhau.
Nội dung chính
JANE STREET LÀ AI – KIẾM TIỀN GIỎI HƠN CẢ GOLDMAN SACHS
Jane Street Group là công ty trading định lượng ở New York. Họ không có CEO. Họ vận hành như “công xã vô chính phủ”. Họ kiếm được 24 tỷ đô lợi nhuận thuần chỉ trong chín tháng đầu 2025, vượt cả năm 2024 khi họ kiếm 20.5 tỷ đô.
Riêng quý 2 năm 2025, họ kiếm 10.1 tỷ USD – con số lợi nhuận trading cao nhất một quý mà bất kỳ công ty nào trên Wall Street từng đạt được.
Theo mọi tiêu chuẩn, họ là công ty trading kiếm tiền giỏi nhất hành tinh.
Và tuần này, người quản lý phá sản Terraform Labs đã kiện họ lên tòa liên bang Manhattan, cáo buộc Jane Street dùng thông tin nội bộ để kiếm lời từ sụp đổ Terra Luna tháng 5/2022. Đó là cú sập, xóa sổ 40 tỷ USD khỏi thị trường và châm ngòi chuỗi phản ứng cuối cùng hạ gục Celsius, Three Arrows Capital và FTX.
MƯỜI PHÚT SAU KHI TERRAFORM RÚT TIỀN, JANE STREET CŨNG RÚT
Theo đó, ngày 7/5/2022, Terraform Labs lặng lẽ rút 150 triệu UST khỏi Curve3pool – một pool thanh khoản lớn. Không thông báo công khai. Rút xong im lặng.
Mười phút sau, một ví liên kết với Jane Street rút 85 triệu USD từ chính pool đó.
Xin nhắc lại, chỉ trong mười phút.
Trong đơn kiện, người quản lý cho biết Bryce Pratt, từng thực tập ở Terraform rồi vào làm chính thức cho Jane Street tháng 9/2021, đã liên lạc ngầm với đồng nghiệp cũ ở Terraform. Sau đó, anh chàng này đã chuyển thông tin nhạy cảm về các động thái thanh khoản của Terraform thẳng cho bên Jane Street.
Bốn người bị kiện gồm Jane Street Group LLC, đồng sáng lập Robert Granieri, nhân viên Bryce Pratt và Michael Huang.
Người quản lý phá sản khẳng định Jane Street thực hiện “các giao dịch này không thể thực hiện được nếu không có thông tin nội bộ mà chỉ họ mới biết”.
Tệ hơn nữa, đơn kiện nói rằng chính việc Jane Street rút tiền đã khiến UST bị depeg, đẩy toàn bộ hệ sinh thái Terraform vào vòng xoáy chết. LUNA từ mốc giá trên 80 USD đã lao dốc về gần bằng không. 40 tỷ USD bay màu. Người dùng mất trắng. Tiền hưu trí, tiền học phí con, cả đời tích lũy, hết sạch trong vài ngày.
Jane Street trả lời sao? Họ gọi vụ kiện này là “tuyệt vọng” và “vô căn cứ”. Thậm chí, công ty còn xoá sạch tweet của mình.
Nhưng vấn đề là đây không phải lần đầu họ bị bắt.
ẤN ĐỘ BẮT JANE STREET THAO TÚNG THỊ TRƯỜNG – 580 TRIỆU USD LỜI BẤT CHÍNH
Tháng 7/2025, cơ quan quản lý chứng khoán Ấn Độ SEBI cáo buộc Jane Street đã phạm một trong những cáo buộc thao túng thị trường lớn nhất lịch sử nước này. SEBI điều tra và phát hiện trong 18 ngày hợp đồng phái sinh đáo hạn từ tháng 1/2023 đến tháng 3/2025, Jane Street chơi trò pump and dump chuẩn giáo khoa trên chỉ số Bank Nifty.
Buổi sáng, thuật toán của Jane Street mua ầm ầm cổ phiếu ngân hàng và hợp đồng tương lai, đẩy chỉ số Bank Nifty lên 1% đến 1.3%. Có những ngày SEBI phát hiện toàn bộ lực đẩy giá của chỉ số đến từ Jane Street. Chỉ mình họ thôi.
Cùng lúc đó, trong khi đang mua cổ phiếu đẩy giá lên, Jane Street lại đặt cược cực lớn vào việc giá sẽ giảm. Họ làm điều này qua công cụ phái sinh – bán call và mua put. Nếu họ thực sự chỉ muốn bảo hiểm rủi ro cho cổ phiếu đang nắm, số lượng hợp đồng phái sinh phải tương xứng với số cổ phiếu.
Nhưng SEBI tính ra họ đặt cược vào giá giảm lớn gấp 7.3 lần so với cổ phiếu họ đang mua. Nói cách khác, nếu họ mua 100 đô cổ phiếu, họ lại đặt cược 730 USD vào việc giá sẽ sụp. Đây không phải bảo hiểm rủi ro. Đây là cá cược khổng lồ vào một kịch bản mà chính họ sẽ tạo ra.
Buổi chiều, họ đảo chiều. Bán sạch cổ phiếu mua buổi sáng. Chỉ số sụp xuống. Các hợp đồng đặt cược giá giảm in tiền ầm ầm. Lặp lại mỗi ngày đáo hạn.
Để dễ hình dung, tưởng tượng anh em vào sòng bạc, tự mình lật bài để tạo kết quả, rồi đặt cược vào kết quả đó. Đó chính xác là những gì Jane Street làm, chỉ là trên thị trường chứng khoán với hàng trăm triệu USD.
SEBI tính Jane Street kiếm bất chính 4,843 crore rupee, khoảng 580 triệu USD. Cơ quản quản lý khẳng định Jane Street “cố tình thiết kế ra chiêu để thao túng giá thanh toán”. Đáng chú ý là Jane Street vẫn tiếp tục làm ngay cả sau khi sàn chứng khoán Ấn Độ cảnh báo rõ ràng tháng 2/2025.
SEBI viết rất gay gắt – “tính toàn vẹn của thị trường và niềm tin của hàng triệu nhà đầu tư nhỏ không thể tiếp tục bị giữ làm con tin bởi những thủ đoạn của một kẻ không đáng tin như vậy”.
Sau đó, Jane Street bị cấm giao dịch ở Ấn Độ. Ngay lập tức, họ ký quỹ hơn 560 triệu USD và kháng cáo. Đến giờ vụ án vẫn đang xử ở tòa kháng cáo Ấn Độ.
BỐN THÁNG ĐÈ GIÁ BITCOIN MỖI SÁNG 10 GIỜ
Giờ nói về vụ Bitcoin, vụ quan trọng nhất.
Từ tháng 11/2025, những người chơi Bitcoin bắt đầu nhận ra một điều rất lạ. Cứ mỗi sáng khoảng 10 giờ, đúng lúc thị trường chứng khoán Mỹ vừa mở cửa, Bitcoin đột nhiên bị bán tháo mạnh. Không phải một hai lần mà lặp đi lặp lại đều đặn đến đáng sợ.
Kịch bản cứ như từ khuôn đúc ra. Suốt đêm, Bitcoin tăng khi châu Á và châu Âu giao dịch. Mọi thứ trông tốt đẹp. Rồi đúng 10 giờ sáng giờ New York, bùm, lệnh bán ập xuống như thác đổ. Giá sụp ngay.
Con số cũng không nhỏ. Ngày 1/12, Bitcoin từ 89,700 USD rơi xuống 87,700 USD chỉ trong vài phút. 171 triệu USD vị thế long có đòn bẩy bị thanh lý bay màu trước khi giá hồi lại. Chuyện này lặp lại ngày 5/12, 8/12, 10/12, 12/12, 15/12, rồi tiếp tục suốt tháng 1 và tháng 2 năm 2026.
Cộng đồng crypto gọi đó là “10am slam” – cú đập 10 giờ sáng. Và ai cũng nghĩ ngay đến Jane Street.
Tại sao lại là Jane Street?
Vì Jane Street có vị trí đặc biệt mà hầu như không ai khác có được. Họ là một trong bốn “Authorized Participant” – tạm dịch là bên được ủy quyền – cho IBIT của BlackRock, ETF Bitcoin spot lớn nhất thế giới. Ba công ty còn lại là Virtu Americas, JP Morgan Securities và Marex.
Authorized Participant là gì? Đơn giản là những công ty có quyền tạo ra và hủy bỏ cổ phiếu ETF. Khi ai đó muốn mua ETF Bitcoin, Authorized Participant mua Bitcoin thật, đưa vào quỹ, rồi tạo ra cổ phiếu ETF bán cho người đó. Khi ai đó muốn bán ETF, họ lấy cổ phiếu, hủy nó đi, rồi bán Bitcoin thật ra thị trường.
Nói cách khác, Authorized Participant là những người kiểm soát cái vòi Bitcoin chảy vào và ra khỏi ETF. Và đó là quyền lực khổng lồ.
Theo hồ sơ công khai, đến cuối quý 3/2025, Jane Street nắm giữ lượng cổ phiếu IBIT trị giá 5.7 tỷ USD. Ngoài ra, họ mua thêm 276 triệu USD quý 4.
Như vậy, tổng cộng họ có hơn 20 triệu cổ phiếu trị giá khoảng 790 triệu USD. Đỉnh điểm họ nắm gần 2.5 tỷ USD.
For months, 10 AM meant one thing: the Jane Street dump.
Yesterday, they got hit with an insider trading lawsuit.
Today at 10 AM? Bitcoin rips higher instead.
Coincidence, or did the game just change? pic.twitter.com/W5t3i7Ubla
— Nonzee (@0xNonceSense) February 25, 2026
Nhưng đây mới là phần đáng ngờ nhất
Trong khi bị nghi ngờ đang bán Bitcoin mỗi sáng, Jane Street lại đổ tiền vào MSTR – công ty của Michael Saylor nắm giữ Bitcoin nhiều nhất thế giới. Họ tăng vị thế MSTR lên 473% trong quý 4/2025, mua gần một triệu cổ phiếu trị giá 121 triệu USD. Trong khi đó, các quỹ lớn như BlackRock và Vanguard lại đang tháo vốn hàng tỷ đô khỏi MSTR.
Buổi sáng 10 giờ, bán Bitcoin spot đè giá xuống. Các trader dùng đòn bẩy long bị thanh lý hàng loạt. Giá giảm mạnh. Rồi mua lại Bitcoin rẻ hơn. Đồng thời nạp đầy MSTR – cổ phiếu có đòn bẩy Bitcoin khủng nhất thị trường – chờ giá hồi lên.
Đây không phải đầu tư. Đây là chơi xấu có hệ thống.
Hai đồng sáng lập Glassnode, những người theo dõi dữ liệu blockchain chặt chẽ nhất, đã nhắc lại nghi vấn này nhiều lần. Họ chỉ ra rằng pattern giao dịch có vẻ như được lập trình sẵn, không phải do con người quyết định từng lệnh. Tài khoản Milk Road trên X cũng cho rằng có những bên giao dịch khét tiếng đang chạy một kịch bản rất cụ thể và rất bẩn để khiến điều khiển giá Bitcoin.
Nhưng tất cả chỉ là nghi vấn. Cho đến khi đơn kiện Terraform được nộp lên toà án.
SAU KHI BỊ KIỆN – CÚ ĐẬP 10 GIỜ ĐỘT NHIÊN BIẾN MẤT
Sau khi đơn kiện chống Jane Street về vụ Terra Luna được nộp lên tòa, một điều kỳ lạ xảy ra. Cú đập 10 giờ sáng không còn nữa.
Lần đầu tiên sau nhiều tháng, Bitcoin không sụp giá lúc thị trường Mỹ mở cửa. Thay vào đó, nó tăng vọt.
Ngày 25/2/2026, Bitcoin tăng hơn 3%, phá qua nhiều mức kháng cự và đạt 68,000 USD. Hơn 323 triệu USD vị thế short – đặt cược giá giảm – bị thanh lý. Các chỉ báo kỹ thuật như Stochastic RSI chạm đỉnh 100. Dòng tiền đổ vào ETF Bitcoin đạt 257.7 triệu USD trong một ngày, cao nhất từ đầu tháng 2.
Trong khi đó, chỉ vài ngày trước, giá suýt thủng 60,000 USD.
Cái pattern kéo dài bốn tháng đột nhiên vỡ tan.
Tất nhiên, không thể chắc chắn 100% đây là do Jane Street. Có nhiều yếu tố khác cũng tác động. Trump có bài phát biểu quan trọng. Kỹ thuật cho thấy Bitcoin đã oversold quá mức. Nhiều người đang short bắt đầu cover. Chỉ số Fear & Greed rơi xuống 11 – mức sợ hãi cực độ – thường là lúc thị trường đảo chiều. RSI xuống 15.80, mức thấp nhất từ Covid 2020 và sau đó Bitcoin đã rally 1,400%.
Nhưng vấn đề là thời điểm. Thật sự, quá trùng hợp.
this is bitcoin without jane street slamming it every morning pic.twitter.com/q4NiAfE1m9
— Roberto Rios (@peruvian_bull) February 25, 2026
Tin đồn trên X bắt đầu lan nhanh, rằng Jane Street “bị buộc phải tắt thuật toán giao dịch” sau khi bị kiện. Jane Street phủ nhận với báo chí, gọi đây là “tuyên bố vô căn cứ”. Nhưng dù họ bị buộc hay tự ngừng vì sợ rắc rối pháp lý, kết quả đều như nhau – áp lực bán đột nhiên biến mất.
TẠI SAO ĐÂY LÀ VẤN ĐỀ LỚN – BITCOIN ĐANG TRỞ THÀNH VÀNG THỨ HAI
Nhiều người nghĩ ETF Bitcoin spot là tin tốt. Tổ chức lớn có thể mua dễ dàng. Sản phẩm được quản lý chặt chẽ. BlackRock – công ty quản lý tài sản lớn nhất thế giới – bảo chứng. Và thực sự ETF rất thành công, riêng IBIT đã hút hơn 20 tỷ USD từ khi ra mắt.
Nhưng có một vấn đề. Cấu trúc ETF đã đưa vào Bitcoin đúng thứ mà Bitcoin được tạo ra để thoát khỏi – những trung gian có đặc quyền kiểm soát luồng tiền.
Khi SEC phê duyệt ETF Bitcoin spot tháng 1/2024, họ quy định mọi giao dịch tạo và hủy cổ phiếu ETF phải qua tiền mặt. Nghĩa là mỗi khi cần tạo cổ phiếu ETF mới, Authorized Participant phải mua Bitcoin thật bằng tiền mặt. Khi hủy cổ phiếu ETF, phải bán Bitcoin thật ra lấy tiền mặt.
Nghe có vẻ minh bạch phải không? Nhưng đây là vấn đề – chỉ có bốn công ty được phép làm việc này. Họ biết trước khi nào sẽ có đợt mua lớn, khi nào có đợt bán lớn. Họ thấy luồng tiền trước khi bất kỳ ai khác thấy. Và đó là lợi thế khổng lồ.
Rồi tháng 9/2025, SEC cho phép “in-kind creation and redemption” cho IBIT. Nghe phức tạp nhưng đơn giản là giờ Authorized Participant có thể đổi Bitcoin trực tiếp lấy cổ phiếu ETF mà không cần qua tiền mặt. Điều này cho họ kiểm soát trực tiếp hơn nữa luồng Bitcoin vào ra ETF.
Cứ như anh em là người duy nhất kiểm soát cái cổng nước chảy vào và ra khỏi một cái hồ lớn. Ta biết khi nào nước sẽ chảy vào, khi nào chảy ra và có thể mở đóng van theo ý muốn. Đó chính xác là quyền lực mà Authorized Participant có.
Và đây không phải lần đầu tiên chuyện này xảy ra.
Thị trường vàng đã bị chơi xấu theo cách tương tự suốt nhiều thập kỷ. Giao dịch giấy chống lại giao dịch giấy. Các tổ chức lớn có quyền truy cập vào cơ chế tạo lập thị trường đẩy giá lên xuống trước khi ai kịp phản ứng.
Trước kia, hai trader của JPMorgan tên Gregg Smith và Michael Nowak bị kết tội chơi xấu thị trường kim loại quý. Họ phù phép trò này suốt tám năm với hàng nghìn lệnh giao dịch bất hợp pháp. JPMorgan phải trả 920 triệu USD để dàn xếp. Deutsche Bank trả 30 triệu USD cho cùng tội. UBS, HSBC và sáu trader cá nhân khác cũng bị cáo buộc tương tự.
Cùng một kịch bản. Chỉ khác tài sản.
Mỗi lần bị bắt, họ đều gọi đó là “tạo lập thị trường”, “arbitrage”, “hedge” – những từ ngữ nghe rất chuyên nghiệp và hợp pháp. Nhưng kết quả luôn giống nhau. Người bình thường bị xé nát. Những kẻ trong cuộc gom tiền.
VẬY GIỜ SẼ RA SAO?
Bức tranh lớn vẫn chưa thay đổi nhiều. Đúng là có 4.5 tỷ USD rút ra khỏi các ETF Bitcoin trong tám tuần đầu 2026. Nghe đáng sợ. Nhưng anh em cứ nhìn vào hành động của những người chơi lớn thì lại khác.
Michael Saylor và công ty Strategy của ông vừa mua thêm 39 triệu USD Bitcoin, chiếm 99% tổng số Bitcoin mà các công ty niêm yết mua trong giai đoạn này. Các tổ chức lớn không bán. Họ đang đợi.
Đợi cái gì? Có thể đợi các thuật toán làm xong việc bóp giá. Và giờ thì có vẻ thuật toán đã dừng.
Nếu Jane Street thực sự bị buộc phải rút lui, dù do áp lực pháp lý từ nhiều nước, hay đơn giản là họ sợ bị lộ thêm, áp lực bán dai dẳng đã ép Bitcoin suốt bốn tháng vừa biến mất.
Bitcoin được tạo ra chính xác cho khoảnh khắc này. Một hệ thống tiền tệ không cần trung gian. Không cần ai “được ủy quyền”. Không thể bị chơi xấu bởi mấy anh có thông tin nội bộ từ bạn cũ.
Nhưng anh em đừng vội quên, những công ty được cho là đang “tạo lập thị trường” và “cung cấp thanh khoản” lại chính là những kẻ bị tố dùng thông tin nội bộ kiếm lời, thao túng chỉ số chứng khoán cả nước. Có thể chính họ đã chạy thuật toán đè giá Bitcoin mỗi ngày – chính tài sản mà ETF của họ được cho là theo dõi và hỗ trợ.
Một số bài viết khác:
- Còn hy vọng gì cho Layer 2 khi bị Vitalik từ bỏ và Base rời Optimism?
- Mỹ đang tác động thế nào đến thế giới? Và vì sao Việt Nam lại tham gia Hội đồng Hoà Bình của Trump ngay đầu năm 2026?
- Trump, cuộc chiến với Tòa án Tối Cao và Iran: Có thể thị trường sẽ biến động trong 10 ngày tới
