Thong Dinh Thị trường crypto trong quý đầu năm 2026 khép lại với bức tranh tổng quát cực kì tệ hại, nhìn tệ, đọc chart tệ, trải nghiệm cháy tài khoản tệ. Tổng vốn hóa thị trường crypto giảm 20.4%, tương đương khoảng 622 tỷ USD bốc hơi chỉ trong ba tháng, đưa con số xuống còn 2.4 nghìn tỷ USD vào cuối tháng 3. Tệ hơn nữa, con số đó còn thấp hơn 45% so với đỉnh tháng 10/2025 – tức là ai mua gần đỉnh thì hiện tại đang ngồi ôm lỗ gần một nửa danh mục.
Đây là báo cáo quý của CoinGecko, một trong những đơn vị theo dõi dữ liệu thị trường crypto uy tín nhất hiện nay.
Nội dung chính
Thị trường crypto giảm vì lý do gì?
Có hai nguyên nhân chính khiến thị trường downtrend nhường này.
Cú sập đầu tiên đến từ giữa tháng 1, khi Kevin Warsh được đề cử làm Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ tiếp theo. Warsh được biết đến là người có quan điểm diều hâu về lãi suất – tức là có khả năng cao giữ hoặc tăng lãi suất thay vì cắt giảm. Với thị trường crypto vốn rất nhạy cảm với kỳ vọng về thanh khoản USD, tin này đủ để kéo giá xuống mạnh trong vài tuần ngay sau đó.
Cú thứ hai là liên quan đến việc chiến tranh Mỹ-Iran bùng nổ, đẩy giá dầu tăng vọt và kéo theo đó là làn sóng bán tháo tài sản rủi ro trên toàn cầu. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là sau cú sốc ban đầu, thị trường crypto không tiếp tục sụp đổ mà chuyển sang trạng thái đi ngang trong phần lớn thời gian còn lại của quý. Không phải phục hồi, nhưng cũng không rơi tự do thêm.
Khối lượng giao dịch hàng ngày trung bình giảm xuống còn 117.8 tỷ USD, thấp hơn 27.2% so với quý trước. Đây là dấu hiệu rõ ràng cho thấy hiện có ít người tham gia hơn so với trước, không phải vì giá rớt mà vì người ta đơn giản là không muốn giao dịch trong giai đoạn không chắc chắn như vậy.
Diễn biến giá của Bitcoin còn tệ hơn cả cổ phiếu Mỹ
Bitcoin giảm 22% trong Q1/2026. Trong cùng giai đoạn đó, NASDAQ giảm 7.1% và S&P 500 giảm 4.8%, đây đã là quý tệ nhất của hai chỉ số này kể từ năm 2022. Tức là Bitcoin không chỉ giảm cùng với cổ phiếu mà còn giảm nặng hơn gấp ba lần.
Điều này sẽ ít nhiều ảnh hưởng đến câu chuyện “Bitcoin là tài sản trú ẩn an toàn”. Trong một quý mà địa chính trị bất ổn, dầu tăng mạnh và cổ phiếu lao dốc, nếu Bitcoin thực sự đóng vai trò như vàng kỹ thuật số, lẽ ra nó phải giữ giá tốt hơn, hoặc ít nhất là không giảm sâu hơn S&P 500. Đáng tiếc, điều ngược lại đã xảy ra.
Không chỉ so với cổ phiếu, Bitcoin hiện có đường giá tệ hơn nhiều tài sản khác. Theo đó, vàng tăng 8,1% trong quý này, tiếp nối đà tăng từ năm 2025. Dầu thô tăng 76.9% nhờ cú sốc nguồn cung từ chiến tranh. Chỉ số USD tăng nhẹ 1.4%.
Tất cả các tài sản truyền thống được xem là “an toàn” đều xanh, trong khi Bitcoin đỏ sâu. Điều này cho thấy, trong giai đoạn bất ổn địa chính trị như hiện nay, dòng tiền vẫn chạy về vàng và USD chứ chưa chạy về Bitcoin.
Stablecoin ổn định nhưng….
Tổng vốn hóa stablecoin chỉ tăng nhẹ 0.5% trong quý, đạt 309.9 tỷ USD. Con số này ổn định bất thường so với sự hỗn loạn của phần còn lại thị trường, phản ánh vai trò của stablecoin như bến đỗ trung gian khi người ta không muốn giữ crypto biến động nhưng cũng chưa muốn rút hoàn toàn ra ngoài.
Tuy nhiên có một chi tiết đáng chú ý. USDT của Tether lần đầu tiên giảm cung kể từ quý 2/2022, xuống 1.6% còn 184.1 tỷ USD. Trong nhiều năm qua, USDT liên tục tăng cung quý này qua quý khác, vì vậy, đây là lần hiếm hoi xu hướng đó bị gián đoạn.
Một phần lý do có thể đến từ việc Tether đóng băng hàng loạt ví liên quan đến Iran và các mạng lưới bị trừng phạt, như đã đề cập trong bài về Hormuz. Khi tiền bị đóng băng hoặc người dùng mất niềm tin vào khả năng giữ quyền kiểm soát ví, một phần cung USDT tự nhiên co lại.
Trong khi đó, USDC của Circle tăng 2.4% lên 77.1 tỷ đô. Ngoài ra, USDS của Sky tăng mạnh 30,8% nhờ ra mắt Sky Agents. USD1 của WLFI – stablecoin liên quan đến dự án crypto của gia đình Trump – tăng 32.5% sau chiến dịch airdrop trên Binance.
Sàn CEX đang mất dần người dùng
Khối lượng giao dịch spot trên top 10 sàn tập trung lớn nhất giảm 39.1% trong Q1, từ 4.5 nghìn tỷ xuống còn 2.7 nghìn tỷ USD. Tháng 3 là tháng tệ nhất, với chỉ 800 tỷ USD giao dịch – mức thấp nhất kể từ tháng 11/2023.
Dù Binance vẫn giữ vị trí đầu với 37% thị phần, khối lượng giao dịch trên Binance đang giảm dần. Tất cả top 10 sàn đều giảm, mức giảm dao động từ 23% đến 55%. HTX – sàn mà Justin Sun đang kiểm soát – chịu cú đau nặng nhất khi khối lượng quý giảm từ 294 tỷ xuống còn 133 tỷ USD, tụt xuống vị trí thứ 10 với chỉ 4.9% thị phần.
Sự sụt giảm đồng loạt này không chỉ phản ánh thị trường xấu. Nó còn phản ánh xu hướng người dùng đang dần chuyển sang các sàn phi tập trung, một xu hướng được củng cố thêm sau mỗi vụ đóng băng tài sản hay sự cố bảo mật trên sàn tập trung.
Trên sàn phi tập trung: Solana vẫn dẫn đầu nhưng Ethereum đang bám sát
Solana tiếp tục là blockchain số một về khối lượng giao dịch spot phi tập trung trong Q1, với 30.6% thị phần. Nhưng đến tháng 3, Ethereum lần đầu vượt qua Solana trong tháng đó, nắm 27% so với Solana chỉ còn 26%. Đây là tín hiệu đáng theo dõi cho Q2.
BSC của Binance đứng thứ ba với 24.5% thị phần cả quý, nhưng đà giảm nhanh hơn Ethereum khiến nhiều khả năng BSC sẽ tụt xuống thứ ba trong quý tới. Monad, blockchain ra mắt mainnet vào tháng 11/2025 ngay giữa đầu đợt thị trường xấu, đang dần leo lên và hiện đứng thứ 10 về khối lượng giao dịch spot, vượt qua cả Unichain và Optimism.
Hyperliquid và cú chuyển mình lớn nhất của quý
Kể từ khi HIP-3 – cơ chế cho phép bất kỳ ai stake ít nhất 500,000 HYPE có thể tự triển khai hợp đồng perp mới trên Hyperliquid – ra mắt ngày 12/12/2025, khối lượng hợp đồng theo loại này tăng theo cấp số nhân và hiện chiếm khoảng 30% tổng open interest của toàn sàn. Trước đó, Hyperliquid chủ yếu là sân chơi của crypto. Giờ thì một phần ba sàn đang giao dịch dầu, vàng, bạc và hàng hóa thực.
Bối cảnh chiến tranh Mỹ-Iran và sự bất ổn địa chính trị đẩy nhu cầu giao dịch dầu 24/7 lên mức chưa từng thấy. Vào cuối Q1, open interest trên các hợp đồng dầu đạt 2.1 tỷ USD, rồi phá đỉnh mới ở 2.3 tỷ USD vào ngày 6/4/2026.
Ngày 9/4, tổng khối lượng giao dịch trong ngày của hai hợp đồng dầu WTIOIL và BRENTOIL do tradeXYZ triển khai vượt 4 tỷ USD, lần đầu tiên trong lịch sử vượt qua cả khối lượng giao dịch Bitcoin trong ngày trên cùng sàn. Hiện tradeXYZ là nhà triển khai HIP-3 lớn nhất, chiếm khoảng 25.5% toàn bộ open interest trên Hyperliquid.
Điều này có ý nghĩa gì? Khi một sàn phi tập trung có thể xử lý khối lượng giao dịch dầu lớn hơn Bitcoin trong cùng một ngày, ranh giới giữa thị trường crypto và thị trường hàng hóa truyền thống đang mờ đi rất nhanh. Những trader muốn đặt cược vào giá dầu vào lúc 2 giờ sáng thứ Bảy mà không muốn phụ thuộc vào giờ mở cửa của sàn Chicago hay London giờ đã có lựa chọn khác.
Nhìn lại Q1 từ nhiều góc độ
Đặt tất cả các mảnh lại với nhau, Q1/2026 là minh chứng cho thấy thị trường đang trải qua quá trình tái cơ cấu hơn là chỉ đơn thuần là giảm giá.
Tiền không biến mất khỏi thị trường vì stablecoin vẫn ổn định ở gần 310 tỷ USD, cho thấy phần lớn dòng tiền chỉ đứng ngoài chờ chứ chưa rút hẳn. Nhưng trong khi chờ, người ta đang chuyển từ sàn tập trung sang phi tập trung, từ giao dịch crypto thuần túy sang giao dịch hàng hóa thực trên nền tảng crypto và từ thị trường giờ hành chính sang thị trường 24/7.
Bitcoin giảm mạnh hơn cổ phiếu trong một quý địa chính trị bất ổn là tín hiệu đáng lo nhưng cũng cần nhìn vào bức tranh rộng hơn. Những đợt tích lũy và đà tăng dài hạn của Bitcoin thường không đến từ giai đoạn mọi thứ yên ổn, mà đến từ giai đoạn ngay sau khi hệ thống tài chính truyền thống tạo ra đủ lý do để người ta tìm kiếm lựa chọn thay thế. Q1/2026 đang tạo ra rất nhiều lý do như vậy.
Nội dung này không phải tư vấn đầu tư hay pháp lý.
Một số bài viết khác:
- Iran thu 2 triệu USD tiền phí qua eo biển Hormuz bằng Bitcoin: Crypto trở thành quy chuẩn mới?
- Arthur Hayes: Năm 2026 không phải là năm để trade?
- Hợp đồng vĩnh cửu (Perp) là gì và tại sao nó đang trở thành công cụ giao dịch lớn nhất thế giới 2026?
