Thong Dinh Tuần thứ hai của chiến sự Mỹ-Iran đã qua, chúng ta phải mong chờ điều gì ở thị trường đây? Có một điều mình cần anh em phân biệt rõ ngay từ đầu là thị trường không phải nền kinh tế. Hai thứ này vận hành theo logic hoàn toàn khác nhau và nhầm lẫn giữa chúng là sai lầm mà kha khá chúng ta đang mắc phải lúc này.
Nhìn chung, nền kinh tế toàn cầu đang thực sự xấu đi. Chiến sự kéo dài, chuỗi cung ứng đứt gãy, giá dầu neo cao, lạm phát dai dẳng hơn dự kiến. Đây là những vấn đề có thật và sẽ không biến mất trong một sớm một chiều. Nhưng thị trường tài chính thì khác. Thị trường không vận hành theo tin tức, thị trường vận hành theo dòng tiền. Và hiện tại, dòng tiền đang chảy ra sao?
Nội dung chính
Thị trường đang bán quá tay?
Nhìn vào số liệu, thanh khoản của S&P 500 futures đang ở mức cực thấp. Goldman Sachs ghi nhận độ sâu thị trường của hợp đồng E-mini S&P chạm đáy chỉ còn 5.1 triệu USD, trong khi mức trung bình lịch sử là gần 13 triệu USD và đỉnh cao nhất từng đạt hơn 34 triệu USD. Khi thanh khoản mỏng như vậy, mọi lệnh bán đều gây ra biến động giá lớn hơn bình thường rất nhiều, tức là thị trường đang khuếch đại nỗi sợ hãi, không phản ánh trung thực và thực tế kinh tế hiện giờ.
Ngoài ra, chỉ số sợ hãi CNN Fear & Greed Index hiện ở vùng Extreme Fear. Các quỹ hedge fund đang nắm giữ lượng vị thế bán khống cao bất thường. Đây chính là tín hiệu cổ điển của một thị trường over-sold, không phải vì triển vọng kinh tế đột ngột sụp đổ, mà vì tâm lý bầy đàn đang chiếm quyền kiểm soát.
Thực tế, lịch sử thị trường chỉ ra điều này rất nhiều lần. Khi hedge funds cùng nhau short quá mức, rất có khả năng sắp tới có đợt short squeeze và relief rally. Chỉ cần một vài tin tức bớt xấu – không cần phải là tin tốt, chỉ cần bớt xấu – là đủ để kích hoạt làn sóng mua vào.
Ai đang mua vào lúc này?
Có hai nhóm đang tích cực bắt đáy trong bối cảnh này.
Nhóm thứ nhất là nhà đầu tư cá nhân. Từ 2021 đến nay, chiến lược “thị trường rớt là mua vào, hold dài sẽ thắng” đã mang lại kết quả tốt. Nhà đầu tư lẻ đã được thị trường đào tạo để phản xạ theo hướng đó và rất khó thay đổi thói quen đó.
Nhóm thứ hai đáng chú ý hơn, chính là người giàu. Nền kinh tế hiện tại đang vận hành theo mô hình chữ K hoặc chữ E – tức là xã hội phân tầng rõ ràng thành ba nhóm: người siêu giàu, tầng lớp trung lưu và nhóm đang bị nghèo hóa.
Trong bối cảnh đó, người giàu không chỉ dư tiền mà còn đang chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong tiêu dùng và đầu tư toàn cầu. Họ nhìn thị trường rớt không phải là mối đe dọa mà là cơ hội phân bổ tài sản.
Và đây là vòng lặp tự thúc đẩy. Khi người dân thường nhìn thấy kinh tế khó khăn trong khi người giàu vẫn cứ giàu thêm, họ càng tin rằng muốn giàu thì phải đầu tư. Điều đó tiếp tục bơm tiền vào thị trường tài chính bất kể nền kinh tế thực đang đi đâu.
Chính phủ sẽ can thiệp.
Một yếu tố quan trọng nữa mà thị trường đang định giá vào là khả năng can thiệp từ các chính phủ lớn.
G7 đã công bố xả 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược. Các cuộc đàm phán về quyền đi lại qua eo biển Hormuz vẫn đang diễn ra. Ngay cả Iran cũng có lý do để không muốn đóng cửa hoàn toàn Hormuz (vì đóng cửa là đóng cửa với cả Trung Quốc, đối tác mua dầu lớn nhất của họ) điều mà Tehran không thể để xảy ra.
Khi các can thiệp đó diễn ra – và khả năng cao là sẽ diễn ra – thị trường đang over-sold với vị thế short quá lớn của hedge funds sẽ bật lại rất mạnh. Đây là cơ chế kỹ thuật thuần túy, không liên quan đến việc xung đột có kết thúc hay không.
Nhưng đừng nhầm relief rally với hồi phục thực sự
Đây là phần quan trọng nhất mà nhiều người sẽ bỏ qua trong cơn hưng phấn của đợt tăng tiếp theo.
Nền kinh tế thực sự đang đối mặt với bốn vấn đề cùng lúc. Thị trường tín dụng tư nhân đang có dấu hiệu căng thẳng – BlackRock đã hạn chế rút tiền khỏi một số quỹ private credit. Lợi suất trái phiếu duy trì ở mức cao, siết chặt điều kiện tài chính.
Ngoài ra, lạm phát sẽ kéo dài hơn dự kiến do giá dầu và nguyên vật liệu neo cao. Và Fed sẽ cắt giảm lãi suất chậm hơn nhiều so với những gì thị trường từng kỳ vọng hồi đầu năm.
Thêm vào đó, đứt gãy chuỗi cung ứng lần này không chỉ là dầu. Phân bón, vật liệu xây dựng, lương thực – tất cả đều bị ảnh hưởng khi Hormuz tắc nghẽn. Những tác động này sẽ thấm dần vào kinh tế thực trong nhiều tháng tới, không phải vài tuần.
Nga và Israel là hai bên hưởng lợi nhiều nhất nếu xung đột kéo dài. Nga bán dầu với giá cao hơn. Israel loại bỏ được mối đe dọa Iran trong thời gian dài. Không bên nào có động cơ thúc đẩy giải pháp nhanh. Mỹ thì đang tìm đường ra nhưng chưa tìm được, Iran cũng không dễ nhượng bộ. Xung đột nhiều khả năng sẽ kéo dài hơn những gì thị trường đang định giá.
Giá dầu có thể sẽ không về lại $50-60 như trước chiến tranh. Có khả năng thị trường sẽ dính phải kịch bản $90-100 và điều đó đủ để giữ lạm phát ở mức cao dai dẳng. Nghĩa là không đủ để phá vỡ mọi thứ, nhưng đủ để khiến cuộc sống tài chính của người thường khó khăn hơn đáng kể trong cả năm 2026.
Tóm lại
Anh em hãy tách bạch rõ hai thứ. ngắn hạn và dài hạn.
Ngắn hạn – thị trường đang sợ quá mức.
Khi hedge funds bán khống quá nhiều và thanh khoản thị trường mỏng như hiện tại, chỉ cần một tin tức bớt xấu là đủ để kích hoạt làn sóng mua vào. Ví dụ như chính phủ các nước thông báo tìm được tuyến vận chuyển thay thế Hormuz, hoặc xả thêm dầu dự trữ chiến lược, hoặc đơn giản là không có thêm leo thang quân sự trong vài ngày liên tiếp.
Khi đó, các hedge fund đang nắm vị thế bán khống khổng lồ sẽ phải mua lại để chốt lời hoặc cắt lỗ, đây gọi là short squeeze. Nhà đầu tư cá nhân quen tay với chiến lược bắt đáy cũng nhảy vào cùng lúc. Người giàu đang dư tiền cũng tranh thủ phân bổ. Ba lực mua cùng kéo một lúc, thị trường bật lên mạnh. Đó là relief rally – tăng vì sợ hãi giảm xuống, không phải vì kinh tế tốt lên.
Dài hạn – đừng nhầm đợt tăng đó với hồi phục thực sự.
Đây là bẫy mà rất nhiều người sẽ mắc phải. Thị trường tăng mạnh, tin tức bớt căng, mọi người thở phào và bắt đầu nghĩ rằng mọi thứ đã qua. Rồi dòng tiền đổ vào ồ ạt, định giá bị đẩy lên cao và thị trường lại quên mất những rủi ro vẫn còn nguyên đó.
Tín dụng tư nhân đang căng thẳng, lạm phát vẫn cao, Fed vẫn chưa cắt lãi suất, giá dầu vẫn cao hơn đầu năm, chuỗi cung ứng vẫn chưa hồi phục hoàn toàn. Tất cả những thứ đó không biến mất chỉ vì thị trường tăng vài tuần.
Kết quả là thị trường sẽ lại bị quật xuống, không phải vì một cú sốc mới, mà vì định giá đã chạy quá xa so với thực tế kinh tế.
Mình nhắc lại, anh em nên hiểu rằng thị trường và nền kinh tế là hai thứ khác nhau. Thị trường có thể tăng trong khi kinh tế vẫn đang xấu đi và ngược lại. Ai nhìn thấy relief rally sắp tới mà nghĩ “kinh tế hồi phục rồi” thì đang nhầm rồi nhé. Ai nhìn thấy kinh tế khó khăn mà nghĩ “thị trường sẽ tiếp tục giảm mãi” thì cũng đang bỏ lỡ cơ hội.
Giai đoạn này không thưởng cho người bi quan nhất hay lạc quan nhất. Nó thưởng cho người tỉnh táo nhất.
Bài viết tổng hợp và phát triển từ phân tích thị trường tuần 15/3/2026. Không cấu thành khuyến nghị đầu tư.
Một số bài viết khác:
- ETF ETH Staking của BlackRock chính thức ra mắt: Ethereum có thể tăng trong năm 2026?
- Bất chấp giá dầu đã giảm 8.5%, giá xăng Việt Nam có thể tăng trong chiều nay?
- Tuần này crypto có gì: Solana lỗ 4 tỷ, Uniswap thắng kiện cùng những tin chấn động khác
