Thong Dinh Anh em là người mới. Anh em đã biết mua Bitcoin spot trên sàn. Anh em đã biết cách chuyển coin vào ví. Nhưng lần đầu vào group trading, anh em vẫn bỡ ngỡ khi đọc được câu kiểu: “Long BTC x10 từ 67k, TP1 hit, dời SL về entry”. Và anh em không hiểu một từ nào.
Nếu từng lâm vào tình cảnh này, bài này dành cho anh em. 15 thuật ngữ cơ bản nhất mà ta sẽ gặp liên tục trong mọi group trading crypto.
Nội dung chính
1. Long (mua lên)
Long nghĩa là anh em đang đặt cược vào việc giá sẽ tăng. Nghĩa là ta mua ở giá thấp, chờ giá lên, rồi bán ra để lấy lời.
Ví dụ: anh em long BTC ở giá $67,000. Giá tăng lên $70,000, anh em đóng lệnh, lời $3,000 trên mỗi BTC.
Như vậy, khi ai đó trong group nói “đang long” nghĩa là họ đang giữ lệnh mua và kỳ vọng giá tăng.
2. Short (bán xuống)
Short là ngược lại với long. Ta đặt cược giá sẽ giảm. Điều đó đồng nghĩa với việc anh em sẽ “mượn” coin để bán ở giá cao, chờ giá giảm, mua lại rẻ hơn, trả lại coin đã mượn và giữ phần chênh lệch.
Ví dụ: anh em muốn short ETH ở $3,500. Giá giảm xuống $3,000, anh em đóng lệnh, lời $500 trên mỗi ETH.
Nghe phức tạp, nhưng trên sàn giao dịch, anh em chỉ cần bấm nút “Sell/Short” và sàn xử lý phần mượn/trả phía sau.
3. Entry (điểm vào lệnh)
Entry là mức giá ta mở lệnh. Khi ai đó nói “entry ở 67k” nghĩa là họ vào lệnh tại giá $67,000.
Chọn entry tốt rất quan trọng vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến rủi ro và lợi nhuận của anh em. Entry tốt = khoảng cách đến SL ngắn, khoảng cách đến TP dài. Entry xấu thì ngược lại.
4. SL (Stop Loss, cắt lỗ)
SL là mức giá mà anh em chấp nhận thua và đóng lệnh tự động để không mất thêm.
Ví dụ: ta long BTC ở $67,000, đặt SL ở $66,000. Nếu giá giảm xuống $66,000, sàn tự động đóng lệnh thay cho anh em. Như vậy, ta mất $1,000 trên mỗi BTC, nhưng tài khoản được bảo vệ và không lỗ hơn số đó. Không có SL, giá có thể giảm tiếp xuống $60,000, $55,000 và bạn mất gấp nhiều lần.
SL là bảo hiểm. Không đặt SL giống như lái xe không mua bảo hiểm và tất nhiên, ngày nào đó bạn sẽ hối hận.
5. TP (Take Profit, chốt lời)
Ngược lại với SL, TP là mức giá mà anh em chốt lời tự động.
Ví dụ: bạn long BTC ở $67,000, đặt TP ở $70,000. Giá chạm $70,000, sàn tự đóng lệnh, như vậy, ta nhận $3,000 lợi nhuận.
Trader thường đặt nhiều mức TP (TP1, TP2, TP3) để chốt lời từng phần. Ví dụ: TP1 chốt 30% lệnh, TP2 chốt thêm 30%, TP3 chốt 40% còn lại. Cách này giúp anh em vừa bảo toàn lợi nhuận, vừa có cơ hội ăn thêm nếu giá tiếp tục chạy.
6. Leverage (đòn bẩy)
Leverage cho phép bạn giao dịch với số tiền lớn hơn số vốn bạn có. x10 nghĩa là bạn dùng $100 nhưng giao dịch như đang có $1,000.
Khi giá đi đúng hướng, lợi nhuận nhân lên theo đòn bẩy. BTC tăng 1% mà bạn dùng x10 thì bạn lời 10%.
Nhưng khi giá đi sai hướng, thua lỗ cũng nhân lên y hệt. BTC giảm 1% mà bạn dùng x10 thì bạn mất 10%. Giảm 10% thì bạn mất toàn bộ. Đó là lý do leverage là con dao hai lưỡi và cũng là lý do phần lớn trader mới cháy tài khoản. Họ dùng đòn bẩy quá cao mà chưa có kinh nghiệm quản lý rủi ro.
7. Liquidation (thanh lý, cháy tài khoản)
Liquidation xảy ra khi lệnh thua quá nhiều và sàn tự động đóng lệnh vì bạn không còn đủ ký quỹ (margin) để giữ. Nói đơn giản hơn là bạn mất hết vốn trong lệnh đó.
Ví dụ: bạn long BTC x20 với $500. Giá chỉ cần giảm 5% là bạn bị liquidate, mất toàn bộ $500.
Khi ai đó trong group nói “rekt” hay “bị liq”, “bị thanh khoản” nghĩa là họ vừa bị thanh lý. Đây là kịch bản tệ nhất và nó xảy ra rất thường xuyên với trader dùng đòn bẩy cao mà không đặt SL.
8. Margin (ký quỹ)
Margin là số tiền bạn bỏ ra làm “tài sản thế chấp” cho lệnh. Khi bạn dùng leverage x10 với $100, thì $100 đó là margin. Sàn dùng số này để đảm bảo rằng nếu lệnh thua, họ vẫn thu hồi được tiền.
Có 2 loại margin phổ biến là Cross Margin (dùng toàn bộ số dư tài khoản làm ký quỹ, ít bị liquidate hơn nhưng nếu liq thì mất hết) và Isolated Margin (chỉ dùng số tiền bạn đặt cho lệnh đó, bị liq dễ hơn nhưng chỉ mất phần vốn đã bỏ vào).
9. Scalping (giao dịch lướt sóng)
Scalping là kiểu giao dịch mở và đóng lệnh rất nhanh, thường trong vài phút. Mỗi lệnh lời ít (vài chục đến vài trăm đô), nhưng scalper thực hiện rất nhiều lệnh trong ngày.
Scalping đòi hỏi tốc độ ra quyết định nhanh, phí giao dịch thấp và khả năng đọc chart ngắn hạn tốt. Đây là phong cách giao dịch khó nhất, không phù hợp cho người mới bắt đầu.
10. Swing trading (giao dịch theo sóng)
Swing trading là giữ lệnh từ vài ngày đến vài tuần, bắt các “sóng” giá lớn hơn thay vì lướt từng nhịp nhỏ như scalping.
Ví dụ: bạn thấy BTC đang ở vùng hỗ trợ $65,000, bạn long và đặt TP ở $72,000. Lệnh có thể mất 1-2 tuần mới hit TP. Đổi lại, bạn không cần ngồi nhìn chart cả ngày.
Swing trading phù hợp hơn cho người có công việc chính và không thể theo dõi thị trường liên tục. Phần lớn trader trong các group crypto chơi theo kiểu này.
11. Support & Resistance (hỗ trợ và kháng cự)
Support (hỗ trợ) là vùng giá mà giá thường bật lên khi giảm xuống đó. Giống như sàn nhà, giá rơi xuống, chạm sàn, nảy lên.
Resistance (kháng cự) là vùng giá mà giá thường bị chặn khi tăng lên đó. Giống như trần nhà, giá leo lên, chạm trần, bật xuống.
Tại sao giá phản ứng ở các vùng này? Vì nhiều trader cùng đặt lệnh mua ở vùng support (họ thấy giá rẻ) và đặt lệnh bán ở vùng resistance (họ thấy giá cao). Dòng tiền tập trung tại đó tạo ra phản ứng giá.
Khi support bị “break” (giá xuyên qua), nó thường trở thành resistance mới và ngược lại.
12. Timeframe (khung thời gian)
Timeframe là khoảng thời gian mà mỗi cây nến trên chart đại diện. Chart 1h nghĩa là mỗi cây nến thể hiện biến động giá trong 1 giờ. Chart 1D (daily) nghĩa là mỗi nến = 1 ngày.
Timeframe nhỏ (1m, 5m, 15m) cho thấy biến động ngắn hạn, nhiều nhiễu. Timeframe lớn (4h, 1D, 1W) cho thấy xu hướng rõ ràng hơn, ít nhiễu hơn.
Scalper nhìn chart 1m-5m. Swing trader nhìn 4h-1D. Nhà đầu tư dài hạn nhìn 1W-1M. Cùng một đồng coin, trên 5m có thể đang giảm nhưng trên 1D vẫn đang trong xu hướng tăng. Lựa chọn timeframe phù hợp với phong cách giao dịch của bạn rất quan trọng.
13. Volume (khối lượng giao dịch)
Volume là số lượng coin/hợp đồng được giao dịch trong một khoảng thời gian. Volume cao nghĩa là nhiều người đang mua bán tích cực. Volume thấp nghĩa là thị trường ít hoạt động.
Tại sao volume quan trọng? Vì giá tăng kèm volume cao thường đáng tin hơn giá tăng kèm volume thấp. Nếu BTC tăng 5% mà volume rất thấp, có thể đó chỉ là một vài lệnh lớn đẩy giá tạm thời. Nhưng nếu tăng 5% kèm volume gấp đôi bình thường, nhiều khả năng đó là xu hướng thật.
14. Funding rate (phí tài trợ)
Funding rate là khoản phí mà trader long trả cho trader short (hoặc ngược lại) mỗi 8 giờ trên các sàn futures.
Khi funding dương (phổ biến khi thị trường tăng), trader long trả phí cho trader short. Khi funding âm (thị trường giảm), trader short trả phí cho trader long.
Tại sao cần biết? Vì funding rate cao bất thường thường báo hiệu thị trường quá nóng. Quá nhiều người long, ai cũng lạc quan, và đó thường là lúc chuẩn bị có đợt giảm mạnh. Ngược lại, funding âm sâu thường báo hiệu đáy. Nhiều trader dùng funding rate như một tín hiệu ngược (contrarian indicator).
15. PnL (Profit and Loss, lãi/lỗ)
PnL là con số lãi hoặc lỗ của bạn. Có 2 loại:
- Unrealized PnL: lãi/lỗ trên giấy. Bạn đang giữ lệnh, giá đang lời $500, nhưng bạn chưa đóng lệnh. $500 đó là unrealized, chưa chắc chắn, vì giá có thể quay đầu.
- Realized PnL: lãi/lỗ thật. Bạn đã đóng lệnh, tiền đã vào (hoặc mất khỏi) tài khoản. Đây mới là con số thật.
Khi ai đó trong group screenshot PnL +500%, hãy nhớ kiểm tra đó là realized hay unrealized? Và đó là trên tổng vốn hay chỉ trên margin của lệnh đó? Một lệnh x50 lời 500% trên margin $100 nghĩa là lời $500 thật. Nghe ít ấn tượng hơn nhiều so với con số 500%.
Series thuật ngữ trading trên TCX
- Bài 1 (bài này): 15 thuật ngữ cơ bản nhất khi mới vào group
- Bài 2: Thuật ngữ phân tích kỹ thuật (MA, EMA, RSI, MACD, Bollinger Bands, Fibonacci…)
- Bài 3: Thuật ngữ nến Nhật và mô hình giá (Doji, Hammer, Engulfing, Head & Shoulders…)
- Bài 4: Thuật ngữ on-chain và dữ liệu blockchain (whale alert, TVL, gas fee, NVT…)
- Bài 5: Thuật ngữ DeFi và sàn phi tập trung (AMM, liquidity pool, impermanent loss, yield farming…)
- Bài 6: Slang crypto (DYOR, NFA, WAGMI, NGMI, ape in, degen, rug pull, diamond hands…)
Bài viết mang tính giáo dục, giải thích thuật ngữ. Không phải lời khuyên đầu tư. Luôn tự nghiên cứu trước khi giao dịch.
Một số bài viết khác:
- Làm sao để mua cổ phiếu Pre-IPO trước khi nó x500?
- 8 dự báo rùng mình về WW3 từ học giả đoán trúng Trump ‘lên ngôi‘
- Iran và Mỹ chưa hề kết thúc và không thể kết thúc nếu Trump tiếp tục ‘xạo sự’
